Przejdź do treści
Poznaj Compass

Własności czworokątów i symetria — boki, kąty, przekątne, osie

Suma kątów każdego czworokąta to 360°. Kwadrat ma 4 osie symetrii, prostokąt i romb niebędące kwadratem — po 2, trapez równoramienny — 1, a zwykły równoległobok nie ma żadnej.

Wielokąty, koła i okręgi · egzamin ósmoklasisty Klasa 4 → Zobacz na planecie →

ABCD
Kwadrat — 4 boki równe, 4 kąty proste, 4 osie symetrii

Ile wynosi suma kątów w czworokącie

Czworokąt ma 4 boki, 4 wierzchołki i 4 kąty. Suma miar kątów wewnętrznych każdego czworokąta to 360°\textcolor{#e11d48}{\mathbf{360°}}.

Własności czworokątów i ich osie symetrii

  • kwadrat — 4 boki równe, 4 kąty po 90°\textcolor{#0284c7}{\mathbf{90°}}, 4\textcolor{#059669}{\mathbf{4}} osie symetrii
  • prostokąt — 4 kąty po 90°\textcolor{#0284c7}{\mathbf{90°}}, przeciwległe boki równe, 2\textcolor{#059669}{\mathbf{2}} osie symetrii
  • romb — 4 boki równe, przekątne prostopadłe, 2\textcolor{#059669}{\mathbf{2}} osie symetrii (przekątne)
  • równoległobok — przeciwległe boki równe i równoległe, 0\textcolor{#059669}{\mathbf{0}} osi symetrii
  • trapez — co najmniej jedna para boków równoległych (podstawy); równoramienny ma 1\textcolor{#059669}{\mathbf{1}} oś

Oś symetrii to prosta, wzdłuż której da się złożyć figurę tak, by obie połowy dokładnie się pokryły.

Przykłady krok po kroku

Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.

Przykład 1 Kwadrat — obwód i osie symetrii

Kwadrat ma 4 boki tej samej długości i 4 kąty proste (po 90°). Jego przekątne są równe, prostopadłe do siebie i przecinają się w środku — dzielą się na pół. Kwadrat ma 4 osie symetrii: 2 przechodzące przez środki przeciwległych boków oraz 2 będące przekątnymi.

Zadanie Bok kwadratu ma długość 6 cm. Ile wynosi obwód kwadratu i ile osi symetrii ma kwadrat?

  1. Kwadrat ma 4 równe boki: obwód = 4 · 6 cm = 24 cm.
  2. Osie symetrii: 2 przez środki przeciwległych boków i 2 po przekątnych.
  3. Obwód 24 cm, 4 osie symetrii.

Odpowiedź: Obwód: 24 cm. Osi symetrii: 4.

Przykład 2 Prostokąt — obwód i osie symetrii

8 cm3 cm8 cm3 cmABCD
Prostokąt ABCD — przeciwległe boki równe, wszystkie kąty 90°

Prostokąt ma 4 kąty proste (po 90°). Przeciwległe boki są równe i równoległe — dwa dłuższe są tej samej długości i dwa krótsze są tej samej długości. Przekątne są równe i dzielą się na pół. Prostokąt (niebędący kwadratem) ma 2 osie symetrii — przechodzą przez środki przeciwległych boków. Przekątne prostokąta NIE są osiami symetrii.

Zadanie Prostokąt ma boki o długościach 8 cm i 3 cm. Ile wynosi jego obwód i ile ma osi symetrii?

  1. W prostokącie przeciwległe boki są równe: dwa boki po 8 cm i dwa boki po 3 cm.
  2. Obwód: 8 + 3 + 8 + 3 = 22 cm.
  3. Osie symetrii prostokąta przechodzą przez środki przeciwległych boków — są 2.
  4. Obwód: 22 cm. Osi symetrii: 2.

Odpowiedź: Obwód: 22 cm. Osi symetrii: 2.

Przykład 3 Pozostałe kąty równoległoboku

ABCD
Równoległobok ABCD — przeciwległe boki równe i równoległe

Równoległobok ma dwie pary boków równoległych. Przeciwległe boki są równe. Przeciwległe kąty są równe, a kąty sąsiednie (leżące przy tym samym boku) sumują się do 180°. Przekątne równoległoboku dzielą się na pół, ale nie są równe i nie są prostopadłe. Zwykły równoległobok nie ma osi symetrii.

Zadanie W równoległoboku jeden kąt ma 70°. Jakie miary mają pozostałe trzy kąty?

  1. Kąty naprzeciw siebie są równe — kąt naprzeciw 70° też ma 70°.
  2. Kąty sąsiednie sumują się do 180°. Liczę: 180° − 70° = 110°.
  3. Czwarty kąt leży naprzeciw 110°, więc też ma 110°.
  4. Pozostałe kąty: 110°, 70°, 110°.

Odpowiedź: Pozostałe kąty: 110°, 70°, 110°.

Przykład 4 Romb — obwód i kąty

Romb to równoległobok, w którym wszystkie 4 boki mają tę samą długość. Przeciwległe kąty są równe, a sąsiednie sumują się do 180°. Przekątne rombu są prostopadłe (przecinają się pod kątem 90°) i dzielą się na pół. Romb ma 2 osie symetrii — leżą na jego przekątnych.

Zadanie Bok rombu ma długość 7 cm, a jeden z kątów ma 40°. Ile wynosi obwód rombu i jakie miary mają pozostałe trzy kąty?

  1. Romb ma 4 równe boki: obwód = 4 · 7 cm = 28 cm.
  2. Kąty naprzeciw siebie są równe: naprzeciw 40° jest 40°. Sąsiednie dają 180°: 180° − 40° = 140°.
  3. Pozostałe kąty: 140°, 40°, 140°. Osie symetrii rombu to jego 2 przekątne.

Odpowiedź: Obwód: 28 cm. Pozostałe kąty: 140°, 40°, 140°.

Przykład 5 Kąty i oś symetrii trapezu równoramiennego

Trapez ma co najmniej jedną parę boków równoległych — nazywamy je podstawami (dłuższa i krótsza). Dwa pozostałe boki to ramiona. W trapezie równoramiennym ramiona są równe, kąty przy każdej podstawie są sobie równe, a trapez ma 1 oś symetrii (prostopadłą do podstaw, przechodzącą przez ich środki). W trapezie prostokątnym jedno z ramion jest prostopadłe do podstaw — daje to dwa kąty po 90°. Zwykły trapez nie ma osi symetrii.

Zadanie W trapezie równoramiennym jeden z kątów przy dłuższej podstawie ma 65°. Jakie miary mają pozostałe trzy kąty? Ile osi symetrii ma ten trapez?

  1. W trapezie równoramiennym kąty przy tej samej podstawie są równe — drugi kąt przy dłuższej podstawie też ma 65°.
  2. Suma kątów czworokąta 360°: na dwa kąty przy krótszej podstawie zostaje 360° − 130° = 230°, czyli po 115°.
  3. Pozostałe kąty: 65°, 115°, 115°. Trapez równoramienny ma 1 oś symetrii.

Odpowiedź: Drugi kąt przy dłuższej podstawie: 65°. Dwa kąty przy krótszej podstawie: po 115°. Osi symetrii: 1.

Przykład 6 Osie symetrii prostokąta

Oś symetrii to prosta, która dzieli figurę na dwie części nakładające się na siebie po złożeniu kartki wzdłuż tej prostej — jak lustro. Figura z osią symetrii to figura osiowosymetryczna. Kwadrat ma 4 osie symetrii, prostokąt (nie kwadrat) 2, trójkąt równoramienny 1, a koło nieskończenie wiele. Równoległobok, który nie jest prostokątem ani rombem, nie ma żadnej.

Zadanie Ile osi symetrii ma prostokąt, który nie jest kwadratem?

  1. Składam prostokąt wzdłuż prostej przez środki dłuższych boków — połówki się nakładają: 1. oś.
  2. Prosta przez środki krótszych boków — 2. oś.
  3. Wzdłuż przekątnej połówki się NIE nakładają — przekątna nie jest osią. Razem 2 osie.

Odpowiedź: 2

Najczęstsze błędy

  • Uznanie przekątnych prostokąta za osie symetrii. Po złożeniu wzdłuż przekątnej połówki się nie nakładają — prostokąt niebędący kwadratem ma tylko 2 osie, przez środki przeciwległych boków.
  • Szukanie osi symetrii w zwykłym równoległoboku. Równoległobok, który nie jest prostokątem ani rombem, nie ma żadnej osi symetrii.
  • Mylenie kątów przeciwległych z sąsiednimi w równoległoboku i rombie. Przeciwległe są równe, a sąsiednie sumują się do 180°.

Sprawdź się na zadaniach

Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.

Zadanie 1

Ile osi symetrii ma kwadrat?

Zadanie 2

Ile osi symetrii ma prostokąt, którego boki mają różne długości (czyli nie jest kwadratem)?

Zadanie 3

W równoległoboku jeden kąt ma 130°. Ile stopni ma kąt z nim sąsiedni?

Zadanie 4

Bok rombu ma długość 9 cm. Ile wynosi obwód tego rombu?

Zadanie 5

Ile osi symetrii ma trapez równoramienny?

Zadanie 6

Ile osi symetrii ma trapez równoramienny?

Zadanie egzaminacyjne arkusz CKE · zadanie 13

Trapez ABCD podzielono na trzy figury: kwadrat AEGD, trójkąt EFG i romb FBCG (zobacz rysunek). Na rysunku podano również długości boków trójkąta EFG.

Rysunek do zadania CKE 13

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Obwód trapezu ABCD jest równy

Zadania z arkuszy CKE na ten temat

Wszystkie arkusze →

Prawdziwe zadania egzaminacyjne z tego tematu — z odpowiedzią i rozwiązaniem krok po kroku.

Sprawdź się na całym egzaminie ósmoklasisty Darmowy test online: po jednym zadaniu z arkuszy CKE z każdego działu, wynik i rozwiązania od razu, bez logowania.

Filmy, które pomogą

Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.

Podział czworokątów #4 [ Wielokąty ] Pi-stacja
Własności czworokątów Khan Academy po polsku
Oś symetrii figury — klasa 5 MatWujek

Najczęstsze pytania

Ile wynosi suma kątów w czworokącie?

Suma miar kątów wewnętrznych każdego czworokąta to 360°. Widać to w prostokącie: ma cztery kąty po 90°, a 4 · 90° = 360°.

Ile osi symetrii mają kwadrat i prostokąt?

Kwadrat ma 4 osie: 2 przez środki przeciwległych boków i 2 na przekątnych. Prostokąt, który nie jest kwadratem, ma 2 osie — przez środki przeciwległych boków; jego przekątne nie są osiami symetrii.

Ile osi symetrii ma romb?

Romb ma 2 osie symetrii — leżą na jego przekątnych. Przekątne rombu są prostopadłe i dzielą się na pół.

Ile osi symetrii ma trapez?

Trapez równoramienny ma 1 oś symetrii — prostopadłą do podstaw i przechodzącą przez ich środki. Zwykły trapez nie ma osi symetrii.

Jakie kąty ma równoległobok?

Kąty leżące naprzeciw siebie są równe, a kąty sąsiednie sumują się do 180°. Gdy jeden kąt ma 60°, pozostałe mają 120°, 60° i 120°.

Powiązane tematy

Wszystkie tematy →

Sprawdź, co już umiesz — zrób darmową diagnozę

Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass — platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.

Zrób darmową diagnozę