Wielokąt foremny ma wszystkie boki równe i wszystkie kąty równe. Suma kątów n-kąta to (n−2)⋅180∘, kąt wewnętrzny foremnego n(n−2)⋅180∘, a liczba przekątnych 2n(n−3).
Suma kątów wewnętrznych n-kąta n — liczba boków wielokąta
(n−2)⋅180∘
Kąt wewnętrzny wielokąta foremnego n — liczba boków
n(n−2)⋅180∘
Kąt środkowy wielokąta foremnego n — liczba boków; kąt przy środku okręgu opisanego oparty na jednym boku
n360∘
Liczba przekątnych n — liczba wierzchołków (boków)
2n(n−3)
Co to jest wielokąt foremny — wzory na kąty i przekątne
Wielokąt foremny ma wszystkie boki równe i wszystkie kąty równe. Suma kątów wewnętrznych n-kąta to (n−2)⋅180∘, kąt wewnętrzny foremnego n(n−2)⋅180∘, kąt środkowy n360∘, liczba przekątnych 2n(n−3), a sześciokąt foremny to sześć trójkątów równobocznych.
Kąt wewnętrzny 150∘ → kąt zewnętrzny 30∘, więc n=30∘360∘=12 boków.
Sześciokąt foremny o boku 8: promień okręgu opisanego R=8, pole 6⋅4823=963.
Dwunastokąt: przekątnych 212⋅9=54.
Jak obliczyć liczbę boków z kąta wewnętrznego
Na maturze: karta wzorów CKE nie podaje wzoru na sumę kątów ani na liczbę przekątnych — musisz je znać; podaje za to pole 4a23 i wysokość 2a3 trójkąta równobocznego, którymi liczysz wszystko w sześciokącie foremnym. Typowe zadanie: „kąt wewnętrzny wielokąta foremnego ma miarę α, liczba boków to…” — najszybciej przez kąt zewnętrzny n=360∘:(180∘−α). Pułapka: romb (równe boki) ani prostokąt (równe kąty) nie są foremne — trzeba obu warunków naraz.
Przykłady krok po kroku
Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.
Przykład 1 Liczba boków z sumy kątów wewnętrznych
Liczysz sumę kątów n-kąta ze wzoru (n − 2)·180°, a z danej sumy wyznaczasz liczbę boków lub brakujący kąt.
Zadanie Suma miar kątów wewnętrznych pewnego wielokąta wypukłego jest równa 1260∘. Ile boków ma ten wielokąt?
1Przekątne poprowadzone z jednego wierzchołka dzielą n-kąt na n−2 trójkąty, więc suma jego kątów to (n−2)⋅180∘ — układam równanie (n−2)⋅180∘=1260∘.
Liczysz kąt wewnętrzny n-kąta foremnego jako (n − 2)·180°/n i używasz go w trójkącie równoramiennym z trzech kolejnych wierzchołków.
Zadanie Punkty A, B, C są kolejnymi wierzchołkami dziewięciokąta foremnego. Oblicz miarę kąta BAC.
1Kąt ABC to kąt wewnętrzny dziewięciokąta foremnego: 9(9−2)⋅180∘=91260∘=140∘.
2Boki AB i BC są bokami wielokąta foremnego, więc AB=BC — trójkąt ABC jest równoramienny i kąty przy podstawie AC są równe: ∠BAC=∠BCA.
3Z sumy kątów trójkąta: ∠BAC=2180∘−140∘=20∘ (to zawsze n180∘).
Odpowiedź: ∠BAC=20∘
Przykład 3 Liczba boków z miary kąta wewnętrznego
Z miary kąta wewnętrznego wyznaczasz liczbę boków: kąt zewnętrzny 180° − α jest równy 360°/n, więc n = 360°/(180° − α).
Zadanie Kąt wewnętrzny wielokąta foremnego ma miarę 156∘. Ile boków ma ten wielokąt?
1Zamiast rozwiązywać równanie n(n−2)⋅180∘=156∘, przechodzę na kąt zewnętrzny (dopełnienie do 180∘): 180∘−156∘=24∘.
2Kąty zewnętrzne każdego wielokąta wypukłego sumują się do 360∘, a w foremnym są równe, więc jeden kąt zewnętrzny to n360∘.
3n360∘=24∘, stąd n=360:24=15.
4Sprawdzenie wzorem na kąt wewnętrzny: 15(15−2)⋅180∘=152340∘=156∘ — zgadza się.
Odpowiedź: n=15 (piętnastokąt)
Przykład 4 Kąt środkowy wielokąta foremnego
Rozpoznajesz wielokąt foremny (boki i kąty równe naraz) i liczysz kąt środkowy 360°/n oraz kąty trójkąta równoramiennego o wierzchołku w środku okręgu opisanego.
Zadanie Punkty A i B są sąsiednimi wierzchołkami dwunastokąta foremnego, a O jest środkiem okręgu opisanego na tym wielokącie. Oblicz miarę kąta OAB.
1Odcinki od środka O do wszystkich wierzchołków dzielą kąt pełny na 12 równych kątów środkowych, więc ∠AOB=12360∘=30∘.
2OA=OB (oba to promień R okręgu opisanego), więc trójkąt AOB jest równoramienny i ∠OAB=∠OBA.
3Z sumy kątów trójkąta: ∠OAB=2180∘−30∘=75∘ — to połowa kąta wewnętrznego dwunastokąta (150∘:2), bo OA jest dwusieczną kąta przy wierzchołku A.
Odpowiedź: ∠OAB=75∘
Przykład 5 Sześciokąt foremny jako sześć trójkątów równobocznych
Dzielisz sześciokąt foremny o boku a na sześć trójkątów równobocznych i z nich odczytujesz promienie okręgów (R = a, r = a3/2), pole i długości przekątnych.
Zadanie Pole sześciokąta foremnego jest równe 543. Oblicz promień okręgu wpisanego w ten sześciokąt.
1Kąt środkowy sześciokąta to 360∘:6=60∘, więc odcinki ze środka do wierzchołków dzielą go na 6 trójkątów równobocznych o boku a — pole sześciokąta to 6⋅4a23=23a23.
2Układam równanie: 23a23=543, czyli 3a2=108, a2=36, a=6.
3Promień okręgu wpisanego to odległość środka od boku, czyli wysokość jednego z trójkątów równobocznych: r=2a3=263=33.
Odpowiedź: r=33
Przykład 6 Liczba przekątnych wielokąta
Liczysz przekątne wielokąta ze wzoru n(n − 3)/2, a z danej liczby przekątnych wyznaczasz liczbę boków.
Zadanie Wielokąt wypukły ma 35 przekątnych. Ile boków ma ten wielokąt?
1Z każdego z n wierzchołków wychodzą n−3 przekątne (nie do siebie i nie do dwóch sąsiadów, bo to boki); iloczyn n(n−3) liczy każdą przekątną dwa razy, więc przekątnych jest 2n(n−3).
2Równanie: 2n(n−3)=35, czyli n(n−3)=70.
3Szukam dwóch liczb naturalnych różniących się o 3, których iloczyn to 70: 10⋅7=70, więc n=10. (Równanie n2−3n−70=0 ma pierwiastki 10 i −7; ujemny odrzucam.)
Odpowiedź: n=10 (dziesięciokąt)
Najczęstsze błędy
Uznanie rombu albo prostokąta za wielokąt foremny. Romb ma tylko równe boki, prostokąt tylko równe kąty — wielokąt foremny musi mieć oba warunki naraz.
Liczenie przekątnych jako n(n−3) bez dzielenia przez 2 — wtedy każda przekątna jest policzona dwa razy.
Pozostawienie ujemnego wyniku przy liczbie boków: równanie n(n−3)=70 ma pierwiastki 10 i −7, a liczba boków jest dodatnia, więc n=10.
Sprawdź się na zadaniach
Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.
Zadanie 1
Suma miar kątów wewnętrznych pewnego wielokąta wypukłego jest równa 1620∘. Liczba boków tego wielokąta jest równa:
Rozwiązanie krok po kroku
1 Ze wzoru (n−2)⋅180∘=1620∘. Podziel 1620 przez 180 — ile wynosi n−2? → 9
2 Skoro n−2=9, to ile boków ma wielokąt? → 11
Zadanie 2
Dany jest piętnastokąt foremny. Miara jego kąta wewnętrznego jest równa:
Rozwiązanie krok po kroku
1 Oblicz sumę miar kątów wewnętrznych piętnastokąta (w stopniach). → 2340
2 Podziel sumę przez 15. Ile ma jeden kąt wewnętrzny? → 156
Zadanie 3
Kąt wewnętrzny wielokąta foremnego ma miarę 162∘. Liczba boków tego wielokąta jest równa:
Rozwiązanie krok po kroku
1 Oblicz kąt zewnętrzny wielokąta (w stopniach). → 18
2 Ile równych kątów zewnętrznych mieści się w 360∘? → 20
Zadanie 4
Punkty A i B są sąsiednimi wierzchołkami dziesięciokąta foremnego, a O — środkiem okręgu opisanego na tym wielokącie. Miara kąta OAB jest równa:
Rozwiązanie krok po kroku
1 Oblicz kąt środkowy dziesięciokąta foremnego, czyli kąt AOB (w stopniach). → 36
2OA=OB, więc kąty OAB i OBA są równe. Ile stopni ma kąt OAB: (180∘−36∘):2? → 72
Zadanie 5
Sześciokąt foremny ma bok długości 10. Promień okręgu wpisanego w ten sześciokąt jest równy:
Zadanie 6
Liczba wszystkich przekątnych dwudziestokąta foremnego jest równa:
Rozwiązanie krok po kroku
1 Ile przekątnych wychodzi z jednego wierzchołka dwudziestokąta? → 17
Jaki jest wzór na kąt wewnętrzny wielokąta foremnego?
n(n−2)⋅180∘, gdzie n to liczba boków. Dla ośmiokąta foremnego: 86⋅180∘=135∘.
Jak obliczyć liczbę boków wielokąta foremnego z kąta wewnętrznego?
Najszybciej przez kąt zewnętrzny: n=360∘:(180∘−α). Kąt wewnętrzny 150∘ daje kąt zewnętrzny 30∘, więc n=12.
Jaki jest wzór na liczbę przekątnych wielokąta?
2n(n−3): z każdego z n wierzchołków wychodzi n−3 przekątnych, a każdą liczymy dwa razy. Dwunastokąt ma 212⋅9=54 przekątne.
Ile wynosi suma kątów wewnętrznych wielokąta?
(n−2)⋅180∘, bo przekątne z jednego wierzchołka dzielą n-kąt na n−2 trójkąty. Suma 1260∘ oznacza dziewięciokąt.
Jak obliczyć pole sześciokąta foremnego?
Sześciokąt foremny o boku a to sześć trójkątów równobocznych, więc jego pole to 6⋅4a23. Dla boku 8 wychodzi 963, a promień okręgu opisanego jest równy bokowi.
Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass —
platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które
tematy matury podstawowej już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik
i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.