Przejdź do treści
Poznaj Compass

Kąty i przekątne czworokątów — własności, przykłady i zadania

W każdym czworokącie kąty sumują się do 360∘360^\circ. W równoległoboku kąty sąsiednie sumują się do 180∘180^\circ, a przekątne przecinają się w połowie; w rombie przekątne są prostopadłe i połowią kąty, a w prostokącie są równe.

Planimetria · matura podstawowa 1 LO → Zobacz na planecie →

Własności kątów i przekątnych czworokątów

W każdym czworokącie kąty sumują się do 360∘360^\circ. Równoległobok (także prostokąt i romb): kąty przeciwległe równe, sąsiednie sumują się do 180∘180^\circ, przekątne przecinają się w połowie. Trapez: kąty przy każdym ramieniu sumują się do 180∘180^\circ. Romb: przekątne prostopadłe i połowią kąty. Prostokąt: przekątne równe, więc trójkąty przy punkcie przecięcia są równoramienne.

  • Kąt rozwarty równoległoboku o 36∘36^\circ większy od ostrego: x+(x+36∘)=180∘x+(x+36^\circ)=180^\circ, więc x=72∘x=\textcolor{#4f46e5}{\mathbf{72^\circ}}.
  • Trapez, kąt przy dłuższej podstawie 75∘\textcolor{#0284c7}{\mathbf{75^\circ}} → kąt przy tym samym ramieniu 180∘−75∘=105∘180^\circ-75^\circ=\textcolor{#4f46e5}{\mathbf{105^\circ}}.
  • Romb o kącie ostrym 56∘\textcolor{#0284c7}{\mathbf{56^\circ}}: przekątna z tego wierzchołka tworzy z bokiem 28∘\textcolor{#4f46e5}{\mathbf{28^\circ}}, a z drugą przekątną 90∘90^\circ.
  • Prostokąt, kąt między przekątnymi 104∘\textcolor{#0284c7}{\mathbf{104^\circ}} → kąt między przekątną a bokiem (180∘−104∘):2=38∘(180^\circ-104^\circ):2=\textcolor{#4f46e5}{\mathbf{38^\circ}}.
  • Romb o przekątnych 2424 i 1010: połówki 1212 i 55 dają bok 144+25=13\sqrt{144+25}=\textcolor{#4f46e5}{\mathbf{13}}.

Jak obliczyć kąt przy przekątnej — pułapki

Na maturze: karta wzorów CKE nie zawiera własności kątów i przekątnych — musisz je znać z głowy (są tam tylko wzory na pola). Zadanie za 1 pkt zwykle daje jeden kąt (często między przekątną a bokiem) i pyta o inny; zawsze narysuj figurę, zaznacz punkt przecięcia przekątnych i szukaj trójkąta, w którym znasz dwa kąty. Typowa pułapka: kąt między przekątną a bokiem rombu to połowa kąta rombu, a w prostokącie „równe przekątne” oznaczają trójkąt równoramienny, nie prostokątny.

Przykłady krok po kroku

Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.

Przykład 1 Brakujący kąt czworokąta z sumy 360°

ABCD
Czworokąt ABCD — suma kątów wewnętrznych = 360°

Obliczasz brakujący kąt czworokąta z sumy 360°, także gdy kąty są dane przez warunek (stosunek, różnica, kąt zewnętrzny).

Zadanie W czworokącie ABCDABCD kąt AA ma miarę 72∘72^\circ, kąt BB jest o 18∘18^\circ większy od kąta AA, a kąt CC jest dwa razy większy od kąta AA. Oblicz miarę kąta DD.

  1. Zamieniam warunki na liczby, bo do sumy potrzebuję konkretnych miar: B=72∘+18∘=90∘B=72^\circ+18^\circ=90^\circ, C=2⋅72∘=144∘C=2\cdot 72^\circ=144^\circ.
  2. Dodaję trzy znane kąty: 72∘+90∘+144∘=306∘72^\circ+90^\circ+144^\circ=306^\circ.
  3. Suma kątów każdego czworokąta to 360∘360^\circ, więc czwarty kąt to reszta: D=360∘−306∘=54∘D=360^\circ-306^\circ=54^\circ.

Odpowiedź: D=54∘D=54^\circ

Przykład 2 Kąty równoległoboku z warunku na kąty

ABCD
Równoległobok — sąsiednie kąty sumują się do 180°

Wyznaczasz kąty równoległoboku, gdy jeden jest dany lub gdy kąty sąsiednie są związane warunkiem (różnica, stosunek, wyrażenie z x).

Zadanie W równoległoboku ABCDABCD kąt rozwarty jest o 36∘36^\circ większy od kąta ostrego. Oblicz miary wszystkich kątów tego równoległoboku.

  1. Kąt ostry i rozwarty równoległoboku są sąsiednie (leżą przy jednym boku), więc sumują się do 180∘180^\circ — oznaczam ostry xx, rozwarty x+36∘x+36^\circ.
  2. Układam równanie: x+(x+36∘)=180∘x+(x+36^\circ)=180^\circ, czyli 2x=144∘2x=144^\circ, x=72∘x=72^\circ.
  3. Kąt rozwarty: 72∘+36∘=108∘72^\circ+36^\circ=108^\circ (sprawdzenie: 72∘+108∘=180∘72^\circ+108^\circ=180^\circ).
  4. Kąty przeciwległe są równe, więc równoległobok ma kąty 72∘, 108∘, 72∘, 108∘72^\circ,\ 108^\circ,\ 72^\circ,\ 108^\circ.

Odpowiedź: 72∘72^\circ, 108∘108^\circ, 72∘72^\circ, 108∘108^\circ

Przykład 3 Kąty trapezu przy ramieniu

ABCD
Trapez ABCD, AB ∥ CD — kąty przy każdym ramieniu sumują się do 180°

Wyznaczasz kąty trapezu z sumy 180° przy każdym ramieniu, korzystając z równych kątów przy podstawie w trapezie równoramiennym i z kątów prostych w trapezie prostokątnym.

Zadanie W trapezie ABCDABCD o podstawach ABAB i CDCD kąt DABDAB ma miarę 68∘68^\circ, a kąt BCDBCD jest o 40∘40^\circ większy od kąta ABCABC. Oblicz miary kątów ADCADC i ABCABC.

  1. Podstawy AB∥CDAB\parallel CD, więc przy każdym ramieniu kąty są jednostronne i sumują się do 180∘180^\circ. Ramię ADAD: ∠ADC=180∘−68∘=112∘\angle ADC=180^\circ-68^\circ=112^\circ.
  2. Ramię BCBC łączy kąty BB i CC: ∠ABC+∠BCD=180∘\angle ABC+\angle BCD=180^\circ. Oznaczam ∠ABC=x\angle ABC=x, wtedy ∠BCD=x+40∘\angle BCD=x+40^\circ.
  3. Równanie: x+(x+40∘)=180∘x+(x+40^\circ)=180^\circ, czyli 2x=140∘2x=140^\circ, x=70∘x=70^\circ.
  4. Sprawdzenie sumą kątów czworokąta: 68∘+70∘+110∘+112∘=360∘68^\circ+70^\circ+110^\circ+112^\circ=360^\circ ✓. Zatem ∠ADC=112∘\angle ADC=112^\circ, ∠ABC=70∘\angle ABC=70^\circ.

Odpowiedź: ∠ADC=112∘\angle ADC=112^\circ, ∠ABC=70∘\angle ABC=70^\circ

Przykład 4 Bok i obwód rombu z długości przekątnych

ABCD
Romb ABCD — przekątne AC = 24 i BD = 10 są prostopadłe i przecinają się w połowie w punkcie O

Z własności przekątnych (połowią się w równoległoboku, są równe w prostokącie, prostopadłe w rombie) obliczasz odcinki, boki i obwody, w rombie z twierdzenia Pitagorasa.

Zadanie Przekątne rombu ABCDABCD mają długości ∣AC∣=24|AC|=24 i ∣BD∣=10|BD|=10 i przecinają się w punkcie OO. Oblicz obwód rombu oraz obwód trójkąta ABOABO.

  1. Przekątne rombu przecinają się w połowie, więc ∣AO∣=12|AO|=12 i ∣BO∣=5|BO|=5 — to przyprostokątne, bo przekątne rombu są też prostopadłe.
  2. Bok rombu to przeciwprostokątna trójkąta ABOABO: ∣AB∣=122+52=144+25=169=13|AB|=\sqrt{12^2+5^2}=\sqrt{144+25}=\sqrt{169}=13.
  3. Wszystkie boki rombu są równe, więc obwód to 4⋅13=524\cdot 13=52.
  4. Obwód trójkąta ABOABO: 12+5+13=3012+5+13=30.

Odpowiedź: obwód rombu 5252, obwód trójkąta ABOABO równy 3030

Przykład 5 Kąty przy przekątnych równoległoboku

ABCD
Równoległobok ABCD — przekątne AC i BD przecinają się w O; ∠BAC = 35°, ∠ABD = 25°

Przekątna tworzy z równoległymi bokami równe kąty naprzemianległe; z nich i z sumy kątów trójkąta obliczasz kąty przy wierzchołkach i między przekątnymi.

Zadanie Przekątne równoległoboku ABCDABCD przecinają się w punkcie OO. Kąt BACBAC ma miarę 35∘35^\circ, a kąt ABDABD ma miarę 25∘25^\circ. Oblicz miary kątów AOBAOB i ACDACD.

  1. Szukam trójkąta, w którym znam dwa kąty: w trójkącie ABOABO kąty przy AA i BB to właśnie ∠BAC=35∘\angle BAC=35^\circ i ∠ABD=25∘\angle ABD=25^\circ.
  2. Suma kątów trójkąta daje kąt między przekątnymi: ∠AOB=180∘−35∘−25∘=120∘\angle AOB=180^\circ-35^\circ-25^\circ=120^\circ.
  3. Kąt ACDACD leży po drugiej stronie przekątnej ACAC: boki AB∥CDAB\parallel CD, a ACAC je przecina, więc ∠ACD\angle ACD i ∠CAB\angle CAB są naprzemianległe — równe: ∠ACD=35∘\angle ACD=35^\circ.
  4. Kontrola: kąt AODAOD przyległy do AOBAOB ma 60∘60^\circ, a ∠BDC=∠ABD=25∘\angle BDC=\angle ABD=25^\circ; w trójkącie CODCOD: 35∘+25∘+120∘=180∘35^\circ+25^\circ+120^\circ=180^\circ ✓.

Odpowiedź: ∠AOB=120∘\angle AOB=120^\circ, ∠ACD=35∘\angle ACD=35^\circ

Przykład 6 Kąty rombu z kąta między przekątną a bokiem

ABCD
Romb ABCD — przekątne AC ⊥ BD przecinają się w O; ∠BAO = 28°

Przekątne rombu są prostopadłe i połowią jego kąty; w trójkącie prostokątnym przy punkcie przecięcia obliczasz kąt między przekątną a bokiem oraz kąty rombu.

Zadanie Przekątne rombu ABCDABCD przecinają się w punkcie OO. Kąt między przekątną ACAC a bokiem ABAB ma miarę 28∘28^\circ. Oblicz miary kątów rombu oraz miarę kąta ABOABO.

  1. Przekątna rombu jest dwusieczną kąta przy wierzchołku, więc ∠DAB=2⋅28∘=56∘\angle DAB=2\cdot 28^\circ=56^\circ — to kąt ostry rombu.
  2. Kąty sąsiednie rombu (jak w każdym równoległoboku) sumują się do 180∘180^\circ: kąt rozwarty ∠ABC=180∘−56∘=124∘\angle ABC=180^\circ-56^\circ=124^\circ.
  3. Przekątne rombu są prostopadłe, więc trójkąt ABOABO jest prostokątny: ∠ABO=90∘−28∘=62∘\angle ABO=90^\circ-28^\circ=62^\circ.
  4. Kontrola: BDBD też jest dwusieczną, więc ∠ABO=124∘:2=62∘\angle ABO=124^\circ:2=62^\circ ✓. Kąty rombu: 56∘, 124∘, 56∘, 124∘56^\circ,\ 124^\circ,\ 56^\circ,\ 124^\circ.

Odpowiedź: kąty rombu 56∘56^\circ i 124∘124^\circ; ∠ABO=62∘\angle ABO=62^\circ

Najczęstsze błędy

  • Wzięcie kąta między przekątną a bokiem rombu za cały kąt rombu. Przekątna połowi kąt, więc przy kącie rombu 56∘56^\circ kąt między przekątną a bokiem ma 28∘28^\circ.
  • Uznanie trójkątów przy przekątnych prostokąta za prostokątne. Przekątne prostokąta są równe i połowią się, więc te trójkąty są równoramienne.
  • Dodawanie do 180∘180^\circ złych kątów trapezu. Do 180∘180^\circ sumują się kąty przy tym samym ramieniu, a nie kąty przy tej samej podstawie.

Sprawdź się na zadaniach

Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.

Zadanie 1

Miary kątów pewnego czworokąta pozostają w stosunku 2:3:4:62:3:4:6. Największy kąt tego czworokąta ma miarę:

Zadanie 2

Kąt ostry równoległoboku jest trzy razy mniejszy od jego kąta rozwartego. Kąt ostry tego równoległoboku ma miarę:

Zadanie 3

W trapezie prostokątnym ABCDABCD (AB∥CDAB\parallel CD, ∠DAB=∠ADC=90∘\angle DAB=\angle ADC=90^\circ) kąt ABCABC ma miarę 54∘54^\circ. Kąt BCDBCD ma miarę:

Zadanie 4

Przekątne rombu mają długości 1616 i 1212. Bok tego rombu ma długość:

Zadanie 5

Przekątne równoległoboku ABCDABCD przecinają się w punkcie OO. Kąt CABCAB ma miarę 28∘28^\circ, a kąt DBADBA ma miarę 47∘47^\circ. Kąt AOBAOB ma miarę:

Zadanie 6

Kąt ostry rombu ma miarę 52∘52^\circ. Kąt między dłuższą przekątną tego rombu a jego bokiem ma miarę:

Zadania z arkuszy CKE na ten temat

Wszystkie arkusze →

Prawdziwe zadania egzaminacyjne z tego tematu — z odpowiedzią i rozwiązaniem krok po kroku.

Filmy, które pomogą

Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.

Kąty w trapezach i równoległobokach Pi-stacja Matematyka
Romb — własności, przekątne, kąty Matma na Maksa

Najczęstsze pytania

Ile wynosi suma kątów w czworokącie?

360∘360^\circ w każdym czworokącie. Gdy znamy trzy kąty, czwarty to 360∘360^\circ minus ich suma, np. 360∘−306∘=54∘360^\circ-306^\circ=54^\circ.

Jakie własności mają przekątne rombu?

Przecinają się w połowie, są prostopadłe i połowią kąty rombu. Przy przekątnych 2424 i 1010 połówki 1212 i 55 są przyprostokątnymi, więc bok rombu ma 144+25=13\sqrt{144+25}=13.

Ile wynoszą kąty równoległoboku?

Kąty przeciwległe są równe, a sąsiednie sumują się do 180∘180^\circ. Gdy kąt rozwarty jest o 36∘36^\circ większy od ostrego, to x+(x+36∘)=180∘x+(x+36^\circ)=180^\circ, więc kąty mają 72∘72^\circ i 108∘108^\circ.

Jak obliczyć kąt między przekątną a bokiem prostokąta?

Przekątne prostokąta są równe i połowią się, więc trójkąt przy punkcie ich przecięcia jest równoramienny. Przy kącie między przekątnymi 104∘104^\circ kąt między przekątną a bokiem to (180∘−104∘):2=38∘(180^\circ-104^\circ):2=38^\circ.

Ile wynoszą kąty trapezu?

Kąty przy każdym ramieniu trapezu sumują się do 180∘180^\circ. Gdy kąt przy dłuższej podstawie ma 75∘75^\circ, kąt przy tym samym ramieniu ma 180∘−75∘=105∘180^\circ-75^\circ=105^\circ.

Aktualizacja:

Powiązane tematy

Wszystkie tematy →

Sprawdź, co już umiesz — zrób darmową diagnozę

Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass — platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które tematy matury podstawowej już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.

Zrób darmową diagnozę