Punkty kratowe na prostej — wektor kierunkowy i przykłady
Kolejne punkty kratowe na prostej AB dostajemy, dodając do B albo odejmując od A różnice współrzędnych Δx=xB−xA i Δy=yB−yA. Gdy te różnice mają wspólny dzielnik, punkty kratowe leżą też między A i B.
Wektor kierunkowy prostej AB A=(xA,yA), B=(xB,yB) — dwa punkty kratowe prostej
Δx=xB−xA,Δy=yB−yA
Co to jest punkt kratowy
Punkt kratowy to punkt układu współrzędnych, którego obie współrzędne są liczbami całkowitymi. Mając dwa takie punkty A i B, można znaleźć inne punkty kratowe leżące na prostej AB.
Wektor kierunkowy prostej
Klucz to wektor kierunkowy prostej: różnice współrzędnych
Δx=xB−xA,Δy=yB−yA.
Idąc po prostej AB z punktu A, każde przejście o (Δx,Δy) prowadzi z powrotem do punktu B. Idąc dalej w tę samą stronę o (Δx,Δy), trafiamy w kolejny punkt kratowy. Idąc w przeciwną stronę o (−Δx,−Δy), dostajemy punkt kratowy po drugiej stronie A.
Punkty kratowe na prostej równoległej do osi
Gdy prosta AB jest równoległa do osi (xA=xB lub yA=yB), każdy punkt z powtarzającą się współrzędną i całkowitą drugą współrzędną jest punktem kratowym tej prostej.
Punkty kratowe między A i B
Gdy szukasz punktów kratowych pomiędzyA i B, sprawdź, czy wektor (Δx,Δy) da się skrócić przez wspólny dzielnik (np. (6,4)=2⋅(3,2)) — wtedy krok pośredni (3,2) wyznacza punkt kratowy w środku odcinka.
Przykłady krok po kroku
Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.
Przykład 1 Punkty kratowe na prostej równoległej do osi
Gdy prosta AB jest równoległa do osi x (yA=yB), każdy punkt postaci (x,yA) z całkowitym x jest kratowy i leży na prostej AB. Analogicznie dla prostej równoległej do osi y (xA=xB) — kratowe są punkty (xA,y) z całkowitym y. Wystarczy więc ustalić, która współrzędna się powtarza, i wybrać dowolną liczbę całkowitą jako drugą.
Zadanie Dane są punkty A=(−2,3) i B=(4,3). Podaj jeden punkt kratowy leżący na prostej AB, różny od A i B.
1Porównuję współrzędne: y_A = y_B = 3, więc prosta AB jest równoległa do osi x.
2Każdy punkt o y = 3 i całkowitym x leży na tej prostej.
3Wybieram dowolną liczbę całkowitą x ≠ -2, 4, np. x = 0.
4Otrzymuję punkt kratowy C = (0, 3).
Odpowiedź: Na przykład C=(0,3).
Przykład 2 Punkt kratowy poza odcinkiem AB
Dla ukośnej prostej AB liczymy wektor kierunkowy(Δx,Δy)=(xB−xA,yB−yA). Punkty kratowe na zewnątrz odcinka AB otrzymujemy przez dodanie tego wektora do B (idziemy dalej od A) lub odjęcie go od A (idziemy w przeciwną stronę). Dla każdego całkowitego k punkt A+k⋅(Δx,Δy) jest kratowy i leży na prostej AB.
Zadanie Dane są punkty A=(1,2) i B=(4,4). Podaj jeden punkt kratowy na prostej AB, który leży poza odcinkiem AB.
3Sprawdzam: obie współrzędne C są całkowite, więc C jest punktem kratowym leżącym na prostej AB poza odcinkiem AB.
Odpowiedź: Na przykład C=(7,6) (można też C=(−2,0)).
Przykład 3 Punkt kratowy między A i B — skracanie wektora
Czasem między A i B też leżą punkty kratowe. Dzieje się tak, gdy współrzędne wektora (Δx,Δy) mają wspólny dzielnikd>1. Wtedy krok pośredni (dΔx,dΔy) jest też całkowity, a punkt A+(dΔx,dΔy) jest kratowy i leży na odcinku AB. Najczęściej w zadaniach d=2 — wystarczy znaleźć środek odcinkaAB i sprawdzić, czy jego współrzędne są całkowite.
Zadanie Dane są punkty A=(−1,1) i B=(5,5). Podaj punkt kratowy leżący na odcinku AB różny od A i B.
4Dodaję go do A: C = (−1 + 3, 1 + 2) = (2, 3) — punkt kratowy leżący na odcinku AB.
Odpowiedź: Na przykład C=(2,3).
Najczęstsze błędy
Dodanie wektora do A przy szukaniu nowego punktu: A+(Δx,Δy) to po prostu B. Nowy punkt kratowy dostajemy z B+(Δx,Δy) albo z A−(Δx,Δy).
Sprawdź się na zadaniach
Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.
Zadanie 1
Dane są punkty A = (-3, 2) i B = (5, 2). Który z poniższych punktów leży na prostej AB i jest punktem kratowym różnym od A i B?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Jaką współrzędną Y mają oba punkty A = (-3, 2) i B = (5, 2)? → 2
Zadanie 2
Dane są punkty A = (1, 1) i B = (4, 3). Który punkt leży na prostej AB poza odcinkiem AB i jest kratowy?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Wektor kierunkowy — przyrost poziomy. O ile zmienia się pierwsza współrzędna, gdy idziesz z A = (1, 1) do B = (4, 3)? Policz 4 − 1. → 3
2 Przyrost pionowy. O ile zmienia się druga współrzędna? Policz 3 − 1. → 2
Zadanie 3
Dane są punkty A = (-2, -1) i B = (4, 5). Który punkt jest kratowy i leży na odcinku AB (różny od A i B)?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Wektor kierunkowy — przyrost poziomy. O ile zmienia się pierwsza współrzędna z A = (−2, −1) do B = (4, 5)? Policz 4 − (−2). → 6
2 Przyrost pionowy. O ile zmienia się druga współrzędna? Policz 5 − (−1). → 6
3 Idź z A = (−2, −1) trzy razy krokiem (1, 1). Pierwsza współrzędna: −2 + 3. → 1
4 Druga współrzędna tego punktu: −1 + 3. → 2
Filmy, które pomogą
Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.
Szukanie punktów współliniowych w układzie współrzędnychPi-stacja
Znajdź dwa punkty kratowe należące do wykresuprościej się nie da
Najczęstsze pytania
Co to jest punkt kratowy?
Punkt układu współrzędnych, którego obie współrzędne są liczbami całkowitymi, np. (2,3) albo (−2,0). Leży na przecięciu linii siatki.
Jak znaleźć punkt kratowy na prostej AB?
Liczymy Δx=xB−xA i Δy=yB−yA, a potem dodajemy te różnice do współrzędnych B. Dla A=(1,2) i B=(4,4) wektor to (3,2), więc punkt (7,6) leży na prostej AB.
Jak znaleźć punkt kratowy między dwoma punktami?
Sprawdzamy, czy Δx i Δy mają wspólny dzielnik. Dla A=(−1,1) i B=(5,5) wektor (6,4)=2⋅(3,2), więc punkt (−1+3,1+2)=(2,3) leży na odcinku AB.
Jakie punkty kratowe leżą na prostej równoległej do osi?
Gdy yA=yB — każdy punkt (x,yA) z całkowitym x; gdy xA=xB — każdy punkt (xA,y) z całkowitym y. Np. na prostej przez (−2,3) i (4,3) leży (0,3).
Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass —
platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które
tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik
i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.