Przejdź do treści
Poznaj Compass

Zbiory liczb na osi liczbowej — kropka pełna czy pusta i strzałka

Zbiór liczb spełniających warunek typu x≥ax \ge a zaznaczamy na osi kropką w punkcie aa i strzałką. Kropka jest pełna przy ≥\ge i ≤\le, pusta przy >> i <<; strzałka idzie w prawo przy „większe”, w lewo przy „mniejsze”.

Oś liczbowa. Układ współrzędnych na płaszczyźnie · egzamin ósmoklasisty Klasa 8 → Zobacz na planecie →

−3−2−1012345x ≥ 1,5

Co to jest zbiór liczb na osi

Warunek typu x≥1,5x \ge 1{,}5 albo x<−47x < -\tfrac{4}{7} opisuje cały zbiór liczb, nie jedną liczbę. Liczb pasujących do takiego warunku jest nieskończenie wiele — dlatego nie zapisujemy ich po przecinku, tylko zaznaczamy je na osi liczbowej.

Jak zaznaczyć zbiór na osi liczbowej

Rysunek takiego zbioru ma zawsze dwa elementy:

  1. Kropkę w punkcie granicznym — tam, gdzie stoi liczba z warunku.
  2. Strzałkę (promień) wychodzącą z tej kropki — w stronę liczb, które warunek spełniają.

Kropka pełna czy pusta

SymbolCzy granica należy do zbioru?Kropka
≥\ge, ≤\leTAK — granica spełnia warunek (równość dozwolona)wypełniona (pełna)
>>, <<NIE — granica NIE spełnia warunkupusta (otwarta, „kółko”)

W którą stronę rysować strzałkę

SymbolKierunek strzałki
>>, ≥\ge — „większe od”w prawo (w stronę większych liczb)
<<, ≤\le — „mniejsze od”w lewo (w stronę mniejszych liczb)

Granica w postaci ułamka lub liczby dziesiętnej

Liczba graniczna nie musi być całkowita. Jeśli to ułamek lub liczba dziesiętna (np. 1,51{,}5, −47-\tfrac{4}{7}), najpierw znajdź dwie sąsiednie kreski osi, między którymi leży, a potem podziel ten odcinek na równe części, żeby trafić w punkt. Na przykład 1,51{,}5 leży dokładnie w połowie między 11 a 22; −47-\tfrac{4}{7} leży między −1-1 a 00 — bliżej −1-1 (cztery siódme drogi od zera do −1-1).

Przykłady krok po kroku

Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.

Przykład 1 Kropka pełna czy pusta — odczyt ze znaku

Technika: czytasz znak nierówności i decydujesz, czy granica należy do zbioru. Jeśli pod kreską jest pozioma kreseczka (≥ albo ≤), granica należy — rysujemy kropkę WYPEŁNIONĄ. Jeśli pod znakiem kreski nie ma (> albo <), granica NIE należy — rysujemy kropkę PUSTĄ (kółko). Innymi słowy: kreseczka pod znakiem = „równe też pasuje” = pełna kropka.

Zadanie Jaką kropkę narysujesz w punkcie 3, zaznaczając zbiór x ≤ 3?

  1. Znak ≤ ma kreseczkę — równość dopuszczona: 3 też należy do zbioru.
  2. Granica należy do zbioru → kropka PEŁNA.
  3. Przy znaku < (bez kreseczki) kropka byłaby pusta, bo 3 nie należałoby do zbioru.

Odpowiedź: Kropkę pełną — znak ≤ dopuszcza równość, 3 należy do zbioru.

Przykład 2 Kierunek strzałki ze znaku nierówności

Technika: czytasz, czy w warunku jest „większe” czy „mniejsze”. x > a i x ≥ a oznaczają „x jest większe (lub równe) niż a” — bierzemy liczby NA PRAWO od a, więc strzałka idzie w prawo (w stronę większych liczb). x < a i x ≤ a oznaczają „x jest mniejsze (lub równe) niż a” — bierzemy liczby NA LEWO od a, więc strzałka idzie w lewo. Pamiętaj: strzałkę rysujemy zawsze w stronę liczb, które spełniają warunek.

Zadanie W którą stronę poprowadzisz strzałkę, zaznaczając zbiór x > -2?

  1. Znak > : x jest WIĘKSZE od −2.
  2. Liczby większe od −2 (−1, 0, 1, …) leżą na osi na PRAWO od −2.
  3. Strzałka w prawo od −2 (kropka pusta, bo > nie dopuszcza równości).

Odpowiedź: W prawo — w stronę liczb większych od −2.

Przykład 3 Zbiór na osi, gdy granica jest liczbą całkowitą

Technika: składasz kropkę i strzałkę w całe zaznaczenie. Krok 1: znajdź na osi liczbę graniczną a (kreskę z podpisem a). Krok 2: postaw na niej kropkę — wypełnioną dla ≥/≤, pustą dla >/<. Krok 3: narysuj strzałkę z tej kropki — w prawo dla >/≥, w lewo dla </≤. Jeden rysunek pokazuje cały (nieskończony) zbiór liczb spełniających warunek.

Zadanie Zaznacz na osi liczbowej zbiór liczb spełniających warunek x ≥ -1.

  1. Granica: −1. Znak ≥ ma kreseczkę → kropka PEŁNA.
  2. ≥ to „większe lub równe” → strzałka w PRAWO.
  3. Rysuję: pełna kropka w −1 i promień w prawo.

Odpowiedź: Kropka wypełniona w punkcie -1, strzałka w prawo.

Przykład 4 Zbiór na osi, gdy granica jest ułamkiem

Technika: gdy granica a nie wypada na kresce osi, najpierw znajdź dwie sąsiednie liczby całkowite, między którymi a leży, a dopiero potem podziel odcinek między nimi na równe części, żeby trafić w punkt. Dla liczb dziesiętnych: 1,5 to połowa drogi między 1 a 2; 2,25 to jedna czwarta drogi od 2 do 3. Dla ułamków zwykłych a/b: między dwiema sąsiednimi liczbami całkowitymi podziel odcinek na b równych części; ujemny ułamek (np. -4/7) leży po lewej stronie zera — między -1 a 0, w odległości 4 z 7 części od zera w stronę -1. Po zlokalizowaniu punktu reszta procedury jest identyczna jak przy granicy całkowitej (KP3).

Zadanie Zaznacz na osi liczbowej zbiór liczb spełniających warunek x < -4/7.

  1. −4/7 leży między −1 a 0: dzielę odcinek od 0 do −1 na 7 części, to 4. kreska od 0 w lewo.
  2. Znak < bez kreseczki → kropka PUSTA.
  3. < → strzałka w LEWO. Rysuję: pusta kropka w −4/7 i promień w lewo.

Odpowiedź: Kropka pusta w punkcie -4/7 (między -1 a 0, cztery siódme drogi od 0 do -1), strzałka w lewo.

Najczęstsze błędy

  • Pełna kropka przy znaku >> lub <<. Granica należy do zbioru tylko przy ≥\ge i ≤\le — przy >> i << rysujemy kropkę pustą (kółko).
  • Strzałka w lewo przy x>ax > a albo w prawo przy x<ax < a. Strzałkę rysujemy w stronę liczb spełniających warunek: przy x>ax > a i x≥ax \ge a w prawo (większe liczby), przy x<ax < a i x≤ax \le a w lewo (mniejsze liczby).

Sprawdź się na zadaniach

Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.

Zadanie 1

Jaką kropkę narysujesz w punkcie -4, zaznaczając zbiór x > -4?

Zadanie 2

W którą stronę poprowadzisz strzałkę, zaznaczając zbiór x ≤ 5?

Zadanie 3

Jak wygląda zaznaczenie zbioru x < 2 na osi liczbowej?

Zadanie 4

Gdzie na osi liczbowej leży punkt 1,5, w którym należy postawić kropkę zaznaczając zbiór x ≥ 1,5?

Filmy, które pomogą

Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.

Zbiory liczbowe na osi liczbowej, przedziały Pi-stacja
EGZAMIN ÓSMOKLASISTY 2019: Zaznaczanie nierówności na osi liczbowej MatFiz24.pl
Nierówności na osi liczbowej matBelferka

Najczęstsze pytania

Jak zaznaczyć zbiór liczb na osi liczbowej?

Postaw kropkę w liczbie z warunku i poprowadź z niej strzałkę. Przy ≥\ge i ≤\le kropka jest pełna, przy >> i << pusta; strzałka idzie w prawo dla „większe”, w lewo dla „mniejsze”.

Kiedy kropka jest pełna, a kiedy pusta?

Pełna, gdy granica należy do zbioru — przy znakach ≥\ge i ≤\le (równość dozwolona). Pusta, czyli kółko, gdy granica nie należy — przy znakach >> i <<.

W którą stronę rysować strzałkę?

W stronę liczb, które spełniają warunek: przy x>ax > a i x≥ax \ge a w prawo (większe liczby), przy x<ax < a i x≤ax \le a w lewo (mniejsze liczby).

Jak zaznaczyć na osi liczbę, która nie jest całkowita?

Znajdź dwie sąsiednie liczby całkowite, między którymi leży, i podziel odcinek między nimi na równe części. Np. 1,51{,}5 leży w połowie między 11 a 22, a −47-\tfrac{4}{7} — między −1-1 a 00, cztery siódme drogi od zera w stronę −1-1.

Aktualizacja:

Powiązane tematy

Wszystkie tematy →

Sprawdź, co już umiesz — zrób darmową diagnozę

Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass — platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.

Zrób darmową diagnozę