Compass
Równania i nierówności · matura podstawowa 1 LO →

Nierówności liniowe — wytłumaczenie, wzór i zadania

Nierówność liniową rozwiązuję jak równanie: pozbywam się ułamków i nawiasów, zbieram xx po jednej stronie, a liczby po drugiej — ale gdy mnożę lub dzielę obie strony przez liczbę ujemną, odwracam znak nierówności. Wynik zapisuję jako przedział.

  • 3x+2>113x>9x<3-3x + 2 > 11 \Rightarrow -3x > 9 \Rightarrow x < \textcolor{#0284c7}{-3}, czyli x(,3)x \in \textcolor{#4f46e5}{\mathbf{(-\infty, -3)}}
  • x142  4x18x9\frac{x-1}{4} \le 2 \;\big|\cdot 4 \Rightarrow x - 1 \le 8 \Rightarrow x \le \textcolor{#0284c7}{9}, czyli x(,9]x \in \textcolor{#4f46e5}{\mathbf{(-\infty, 9]}}
  • 2(1x)x722xx793xx32(1 - x) \ge x - 7 \Rightarrow 2 - 2x \ge x - 7 \Rightarrow 9 \ge 3x \Rightarrow x \le \textcolor{#0284c7}{3}, czyli x(,3]x \in \textcolor{#4f46e5}{\mathbf{(-\infty, 3]}}
  • całkowite dodatnie spełniające x<3,5x < 3{,}5: 1,2,3\textcolor{#059669}{1, 2, 3} — razem 3\textcolor{#4f46e5}{\mathbf{3}}

Nawias okrągły przy nierówności ostrej (<<, >>), kwadratowy [  ][\;] (w podręcznikach   \langle\;\rangle), gdy koniec należy do zbioru; przy ±\pm\infty zawsze okrągły.

Na maturze: zadanie brzmi „Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności … jest przedział” i prawie zawsze zawiera ułamek albo nawias — najpierw pomnóż obie strony przez mianownik, potem opuść nawiasy. Cztery odpowiedzi różnią się tylko znakiem liczby i rodzajem nawiasu, więc pułapką jest zapomniane odwrócenie znaku przy dzieleniu przez liczbę ujemną — sprawdź wynik, podstawiając jedną liczbę (np. x=0x = 0) do nierówności wyjściowej. Drugi typ pytania: „największa/najmniejsza liczba całkowita spełniająca nierówność” — wtedy granica zwykle nie jest całkowita (x3,75x \le 3{,}75 → odpowiedź 33). Trzeci: wskazać rysunek osi liczbowej — puste kółko dla <<, >>, pełne dla \le, \ge.

Przykład krok po kroku

Rozwiąż nierówność 54x75 - 4x \ge -7 i zapisz zbiór rozwiązań jako przedział.

  1. 1 Przenoszę liczbę 55 na prawą stronę (ze zmianą znaku), żeby po lewej został sam wyraz z xx: 4x75-4x \ge -7 - 5, czyli 4x12-4x \ge -12.
  2. 2 Współczynnik przy xx jest ujemny — dzieląc obie strony przez 4-4, muszę odwrócić znak nierówności: x124x \le \frac{-12}{-4}.
  3. 3 Liczę iloraz: x3x \le 3.
  4. 4 Nierówność jest nieostra, więc 33 należy do zbioru — nawias kwadratowy: x(,3]x \in (-\infty, 3]. Kontrola: x=0x = 0 daje 575 \ge -7, prawda, i 00 leży w tym przedziale.

Odpowiedź: x(,3]x \in (-\infty, 3]

Filmy, które pomogą

Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.

Nierówności liniowe — kurs matura podstawowa Matemaks
Równania i nierówności liniowe — powtórka do matury Matma Z Pasją

Sprawdź się na zadaniach

Próbka — pełny zestaw z informacją zwrotną jest w aplikacji.

Zadanie

Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności 73x>17 - 3x > 1 jest przedział

Zadanie egzaminacyjne arkusz CKE · zadanie 6

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności

2(x+3)2x3-2(x + 3) \leq \frac{2 - x}{3}

jest przedział

app.compass-matematyka.pl
Lekcja „Nierówności liniowe" w aplikacji Compass

Opanuj „Nierówności liniowe" do końca — w Compass

Rozumiesz temat. Na egzaminie liczy się powtarzalność — że rozwiążesz każdy wariant pewnie. W aplikacji Compass masz prowadzoną ścieżkę zadań, interaktywne rysunki i zadania w formacie CKE — tyle, ile trzeba, aż temat będzie naprawdę opanowany.

Sprawdź, czy naprawdę to umiesz

Jeden przykład to nie to samo co opanowany temat. Darmowy test diagnostyczny Compass w kilkanaście minut pokaże, czy ten i pozostałe tematy egzaminu są u Ciebie pewne — i od czego zacząć.

Zrób darmową diagnozę

Najczęstsze pytania

Rozwiąż nierówność 5 - 4x ≥ -7 i zapisz zbiór rozwiązań jako przedział. +

Odpowiedź: x (-, 3]. Przenoszę liczbę 5 na prawą stronę (ze zmianą znaku), żeby po lewej został sam wyraz z x: -4x ≥ -7 - 5, czyli -4x ≥ -12. Współczynnik przy x jest ujemny — dzieląc obie strony przez -4, muszę odwrócić znak nierówności: x ≤ -12/-4. Liczę iloraz: x ≤ 3. Nierówność jest nieostra, więc 3 należy do zbioru — nawias kwadratowy: x (-, 3]. Kontrola: x = 0 daje 5 ≥ -7, prawda, i 0 leży w tym przedziale.

Inne tematy z matematyki

Wszystkie tematy →

Szykujesz się do egzaminu? Zobacz cały kurs do matury podstawowej →