Rozkład liczby na czynniki pierwsze — metoda słupkowa i przykłady
Rozkład na czynniki pierwsze to zapis liczby jako iloczynu liczb pierwszych, np. 84=2⋅2⋅3⋅7=22⋅3⋅7. Liczbę dzielimy po kolei przez najmniejsze liczby pierwsze, które ją dzielą, aż zostanie 1.
Rozkład na czynniki pierwsze to zapis liczby jako iloczynu liczb pierwszych. Każda liczba złożona ma dokładnie jeden taki rozkład (z dokładnością do kolejności).
Jak rozłożyć liczbę na czynniki — metoda słupkowa
Metoda słupkowa dla 84:
84:2=42
42:2=21
21:3=7
7:7=1
Wynik rozkładu i zapis z potęgami
Wynik: 84=2⋅2⋅3⋅7. Powtarzające się czynniki można zapisać potęgą: 84=22⋅3⋅7.
Przykłady krok po kroku
Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.
Przykład 1 Metoda słupkowa — jak dobierać kolejne dzielniki
602302153551
60 = 2 × 2 × 3 × 5
Rozkładając liczbę na czynniki pierwsze, piszę słupek: po lewej kolejne wyniki dzielenia, po prawej liczbę pierwszą, przez którą dzielę. Dzielniki wybieram zaczynając od najmniejszej liczby pierwszej, która dzieli daną liczbę: cyfra parzysta → dzielę przez 2; suma cyfr ÷3 → dzielę przez 3; kończy się 0 lub 5 → dzielę przez 5. Dzielę tak długo, jak liczba dzieli się przez ten sam czynnik, dopiero potem przechodzę do następnej liczby pierwszej. Kończę, gdy w lewej kolumnie zostaje 1.
Zadanie Rozłóż 60 na czynniki pierwsze.
160 jest parzyste → dzielę przez 2: 60 : 2 = 30.
230 jest parzyste → dzielę przez 2: 30 : 2 = 15.
315 jest nieparzyste; suma cyfr 6 dzieli się przez 3 → dzielę przez 3: 15 : 3 = 5.
45 jest liczbą pierwszą → dzielę przez 5: 5 : 5 = 1.
Przykład 2 Liczba trzycyfrowa z dużym czynnikiem pierwszym
2222111337371
222 = 2 × 3 × 37
Gdy dzielenie przez małe liczby pierwsze (2, 3, 5, 7) kończy się i pozostaje liczba większa od 10, sprawdzam, czy to liczba pierwsza. Próbuję dzielić przez 11, 13, 17, 19, 23… aż znajdę dzielnik albo upewnię się, że dalszych nie ma (wystarczy sprawdzić dzielniki nie większe niż pierwiastek z tej liczby). Duża liczba pierwsza zostaje wtedy ostatnim czynnikiem rozkładu.
Zadanie Rozłóż 222 na czynniki pierwsze.
1222 : 2 = 111 (222 kończy się cyfrą parzystą).
2111 nie dzieli się przez 2. Suma cyfr 1 + 1 + 1 = 3, więc 111 : 3 = 37.
337 nie dzieli się przez 2, 3, 5. Sprawdzam 7 × 7 = 49 — to już więcej niż 37, więc 37 jest liczbą pierwszą.
4Rozkład: 222 = 2 × 3 × 37.
Odpowiedź: 222 = 2 × 3 × 37.
Przykład 3 Zapis rozkładu na czynniki z użyciem potęg
36021802902453153551
360 = 2³ × 3² × 5
Gdy ten sam czynnik pierwszy powtarza się w rozkładzie, zapisuję go jako potęgę: liczba powtórzeń to wykładnik. Czynniki w rozkładzie ustawiam w kolejności od najmniejszego. Taki zapis jest krótszy i ułatwia porównywanie rozkładów (np. przy szukaniu NWD i NWW).
Zadanie Zapisz rozkład 360 na czynniki pierwsze z użyciem potęg.
1360 : 2 = 180.
2180 : 2 = 90.
390 : 2 = 45.
445 : 3 = 15.
515 : 3 = 5.
65 : 5 = 1.
7Czynnik 2 pojawił się 3 razy, czynnik 3 — 2 razy, czynnik 5 — 1 raz.
8Rozkład: 360 = 2 do potęgi 3 × 3 do potęgi 2 × 5.
Odpowiedź: 360 = 2 do potęgi 3 × 3 do potęgi 2 × 5.
Najczęstsze błędy
Przejście do następnej liczby pierwszej, zanim liczba przestanie się dzielić przez poprzednią. Przez 2 dzielimy tak długo, jak się da (84:2=42, 42:2=21), dopiero potem bierzemy 3.
Zostawienie w rozkładzie liczby złożonej, np. 4 albo 6. W rozkładzie są tylko liczby pierwsze — 4 rozpisujemy jako 2⋅2, a 6 jako 2⋅3.
Zakończenie dzielenia za wcześnie. Dzielimy, aż w lewej kolumnie zostanie 1 — ostatni dzielnik (np. 7 przy liczbie 84) też jest czynnikiem rozkładu.
Zły wykładnik w zapisie z potęgami. Wykładnik to liczba powtórzeń czynnika: trzy dwójki to 23, dwie trójki to 32.
Sprawdź się na zadaniach
Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.
Zadanie 1
Który zapis jest rozkładem liczby 84 na czynniki pierwsze?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Podziel 84 przez 2. Ile wynosi wynik? → 42
2 Podziel 42 przez 2. Ile wynosi wynik? → 21
3 Podziel 21 przez pierwszą liczbę pierwszą, przez którą się dzieli. Ile wynosi wynik? → 7
Zadanie 2
Rozłóż 154 na czynniki pierwsze.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Przez jaką najmniejszą liczbę pierwszą dzieli się 154? Podziel: 154÷2=? → 77
2 Teraz rozłóż 77 na dwa czynniki pierwsze. Przez jaką liczbę pierwszą dzieli się 77? Podziel: 77÷7=? → 11
Zadanie 3
Liczbę 200 rozłożono na czynniki pierwsze. Który zapis z użyciem potęg jest poprawny?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Podziel 200 przez 2 tyle razy, ile się da (dopóki wynik jest parzysty). Ile razy da się podzielić przez 2? → 3
2 Po trzykrotnym podzieleniu przez 2 zostaje 25. Teraz rozłóż 25 na czynniki pierwsze używając liczby 5. Ile razy 5 pojawia się jako czynnik? → 2
Filmy, które pomogą
Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.
Rozkład liczby na czynniki pierwsze — wprowadzeniePi-stacja
Rozkład na czynniki pierwszeKhan Academy Po Polsku
Liczby pierwsze i złożone — rozkład na czynnikiCO JA LICZĘ
Najczęstsze pytania
Jak rozłożyć liczbę na czynniki pierwsze?
Dzielimy liczbę przez najmniejszą liczbę pierwszą, która ją dzieli (2, 3, 5, 7…), wynik znów dzielimy i tak dalej, aż zostanie 1. Dzielniki zapisane w słupku po prawej stronie to czynniki rozkładu, np. 84=2⋅2⋅3⋅7.
Co to są czynniki pierwsze liczby?
To liczby pierwsze, których iloczyn daje tę liczbę. Czynniki pierwsze liczby 60 to 2, 2, 3 i 5, bo 2⋅2⋅3⋅5=60. Każda liczba złożona ma dokładnie jeden taki rozkład (z dokładnością do kolejności).
Skąd wiadomo, przez jaką liczbę dzielić?
Pomagają cechy podzielności: liczba parzysta dzieli się przez 2, liczba o sumie cyfr podzielnej przez 3 — przez 3, a liczba zakończona cyfrą 0 lub 5 — przez 5.
Co zrobić, gdy po dzieleniu zostaje duża liczba?
Sprawdzamy, czy to liczba pierwsza: próbujemy dzielić przez 2, 3, 5, 7, 11… Wystarczą dzielniki, których kwadrat nie przekracza tej liczby — dla 37 już 7⋅7=49, więc 37 jest pierwsza i zostaje ostatnim czynnikiem.
Jak zapisać rozkład na czynniki z potęgami?
Powtarzający się czynnik zapisujemy jako potęgę, a liczba powtórzeń to wykładnik: 360=2⋅2⋅2⋅3⋅3⋅5=23⋅32⋅5.
Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass —
platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które
tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik
i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.