Potęga z iloczynu czynników — podstawa, wykładnik i przykłady
Potęga to skrócony zapis mnożenia tej samej liczby: w an podstawa a to liczba, którą mnożymy przez siebie, a wykładnik n mówi, ile razy występuje w iloczynie. Na przykład 2×2×2×2×2=25.
Zamiast pisać 2×2×2×2×2, w matematyce używamy skrótu — potęgi.
Podstawa i wykładnik potęgi
Potęga an składa się z dwóch elementów:
Symbol
Nazwa
Co oznacza
a
podstawa
liczba, którą mnożymy przez siebie
n
wykładnik
ile razy powtarzamy to mnożenie
Jak czytać potęgi
Sposób czytania: 24 to „dwa do potęgi czwartej"; 53 to „pięć do sześcianu"; 72 to „siedem do kwadratu".
Potęga działa dla każdej podstawy wymiernej: naturalnej, ujemnej i ułamkowej.
Przykłady krok po kroku
Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.
Przykład 1 Zapis iloczynu w postaci potęgi
Potęga a do potęgi n to skrótowy zapis iloczynu n jednakowych czynników równych a. Liczbę a nazywamy podstawą potęgi, a liczbę n — wykładnikiem. Wykładnik mówi, ile razy podstawa pojawia się w iloczynie. Szczególne nazwy: a do potęgi 2 to kwadrat liczby a, a do potęgi 3 to sześcian liczby a.
Zadanie Zapisz iloczyn 4 × 4 × 4 w postaci potęgi.
1Liczymy, ile razy czynnik 4 pojawia się w iloczynie: trzy razy.
2Podstawa potęgi to 4 — liczba, którą mnożymy.
3Wykładnik to 3 — ile razy ją powtarzamy.
4Zapisujemy: 4 do potęgi 3.
5Sprawdzenie: 4 do potęgi 3 = 4 × 4 × 4 = 64.
Odpowiedź: 4 do potęgi 3 (cztery do sześcianu)
Przykład 2 Potęga liczby ujemnej
Podstawą potęgi może być liczba ujemna. Koniecznie piszemy ją w nawiasie: (−3) do potęgi 2 = (−3) × (−3) = 9. Bez nawiasu −3 do potęgi 2 znaczy −(3 do potęgi 2) = −9, bo wykładnik dotyczy tylko 3. Przy parzystym wykładniku wynik jest dodatni; przy nieparzystym — ujemny.
Zadanie Oblicz (−2) do potęgi 3.
1Podstawa to (−2), wykładnik to 3.
2(−2) do potęgi 3 = (−2) × (−2) × (−2).
3Najpierw: (−2) × (−2) = 4 (iloczyn dwóch liczb ujemnych jest dodatni).
4Następnie: 4 × (−2) = −8 (iloczyn liczby dodatniej i ujemnej jest ujemny).
5Wynik: (−2) do potęgi 3 = −8.
Odpowiedź: (−2) do potęgi 3 = −8
Przykład 3 Potęga ułamka
Podstawą potęgi może być ułamek zwykły lub dziesiętny. Potęgujemy osobno licznik i mianownik: (p/q) do potęgi n = p do potęgi n/q do potęgi n. Przykład: (2/3) do potęgi 2 = 2 do potęgi 2/3 do potęgi 2 = 4/9. Dla ułamka dziesiętnego: (0,3) do potęgi 2 = 0,3 × 0,3 = 0,09.
Zadanie Oblicz (2/3) do potęgi 2.
1Podstawa to ułamek 2/3, wykładnik to 2.
2(2/3) do potęgi 2 = (2/3) × (2/3).
3Mnożymy liczniki: 2 × 2 = 4.
4Mnożymy mianowniki: 3 × 3 = 9.
5Wynik: (2/3) do potęgi 2 = 4/9.
Odpowiedź: (2/3) do potęgi 2 = 4/9
Najczęstsze błędy
Brak nawiasu przy ujemnej podstawie: −32=−9, a (−3)2=9. Liczbę ujemną podnoszoną do potęgi piszemy w nawiasie.
Mnożenie podstawy przez wykładnik, np. 43=12. Potęga to iloczyn jednakowych czynników: 43=4×4×4=64.
Zły znak wyniku. Przy ujemnej podstawie parzysty wykładnik daje wynik dodatni, a nieparzysty — ujemny: (−2)3=−8.
Potęgowanie samego licznika ułamka. Do potęgi podnosimy licznik i mianownik: (32)2=94, a nie 34.
Sprawdź się na zadaniach
Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.
Zadanie 1
Które wyrażenie jest potęgą równą iloczynowi 7 × 7 × 7 × 7?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Ile razy liczba 7 pojawia się w iloczynie 7 × 7 × 7 × 7? → 4
Zadanie 2
Ile wynosi (−3) do potęgi 2?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Zapisz co oznacza zapis (−3) do potęgi 2. Ile razy mnożymy liczbę −3 przez siebie? → 2
2 Oblicz iloczyn: (−3) × (−3) = ? → 9
Zadanie 3
Ile wynosi (1/2) do potęgi 2?
Rozwiązanie krok po kroku
1 Oblicz licznik wyniku: 1⋅1=? → 1
2 Oblicz mianownik wyniku: 2⋅2=? → 4
Zadanie egzaminacyjnearkusz CKE · zadanie 13
Zapisano sumę szesnastu jednakowych składników:
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Potęgowanie od podstaw — klasa 7E8 i Matura z matmy
Najczęstsze pytania
Co to jest potęga?
To skrócony zapis iloczynu jednakowych czynników. Zamiast 3×3×3×3 piszemy 34.
Co to jest podstawa i wykładnik potęgi?
W potędze an podstawa a to liczba, którą mnożymy przez siebie, a wykładnik n mówi, ile razy występuje w iloczynie. W 53 podstawą jest 5, a wykładnikiem 3.
Jak obliczyć potęgę liczby ujemnej?
Mnożymy liczbę ujemną (zapisaną w nawiasie) przez siebie tyle razy, ile mówi wykładnik. Parzysty wykładnik daje wynik dodatni, nieparzysty — ujemny: (−3)2=9, (−3)3=−27.
Jak podnieść ułamek do potęgi?
Podnosimy do potęgi osobno licznik i mianownik: (43)2=169. Ułamek dziesiętny mnożymy przez siebie: (0,3)2=0,3×0,3=0,09.
Jak czytać potęgi?
24 czytamy „dwa do potęgi czwartej”, 72 — „siedem do kwadratu”, a 53 — „pięć do sześcianu”.
Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass —
platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które
tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik
i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.