Powiększanie i pomniejszanie liczby o jej część — przykłady

Q: Jak powiększyć liczbę o 0,2?

Zamieniamy ułamek dziesiętny na zwykły: 0,2 = 2/10. Potem liczymy część i dodajemy ją: dla 50 to 50: 10 × 2 = 10, więc 50 + 10 = 60.

Powiększyć liczbę o jej część to dodać tę część do liczby, a pomniejszyć — odjąć ją. Najpierw obliczamy część: $\frac{1}{4}$ z $60$ to $15$ , więc $60 + 15 = 75$ , a $60 - 15 = 45$ .

Ułamki zwykłe i dziesiętne · egzamin ósmoklasisty Klasa 6 → Zobacz na planecie →

1/4 z 60 = 15

Co znaczy powiększyć lub pomniejszyć liczbę o jej część

Powiększyć liczbę o pewną część to dodać tę część do liczby, a pomniejszyć — odjąć ją. Zawsze najpierw obliczam część, dopiero potem dodaję albo odejmuję.

Część liczby: $\frac{1}{4}$ z $\textcolor{#0284c7}{\mathbf{60}}$ to $60 : 4 = \textcolor{#059669}{\mathbf{15}}$ .
Powiększam: $\textcolor{#0284c7}{\mathbf{60}} + \textcolor{#059669}{\mathbf{15}} = \textcolor{#4f46e5}{\mathbf{75}}$ .
Pomniejszam: $\textcolor{#0284c7}{\mathbf{60}} - \textcolor{#059669}{\mathbf{15}} = \textcolor{#e11d48}{\mathbf{45}}$ .

Jak obliczyć część liczby

Część obliczam tak: dzielę liczbę przez mianownik ułamka, a wynik mnożę przez licznik.

Przykłady krok po kroku

Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.

Przykład 1 Obliczanie części z liczby

3/5 z 40 = 24

Część liczby obliczam w dwóch krokach. Najpierw dzielę liczbę przez mianownik ułamka — dowiaduję się, ile wynosi jedna część. Potem mnożę wynik przez licznik — biorę tyle takich części, ile mówi licznik. Gdy licznik to 1, wystarczy samo dzielenie.

Zadanie Oblicz 3/5 z liczby 40.

Mianownik to 5 — dzielę liczbę przez 5: 40 : 5 = 8. Jedna piąta z 40 to 8.
Licznik to 3 — biorę 3 takie części: 8 × 3 = 24.
Wynik: 3/5 z 40 to 24.

Odpowiedź: 3/5 z 40 to 24.

Przykład 2 Powiększanie liczby o jej część

1/4 z 48 = 12

Powiększyć liczbę o pewną jej część to dodać tę część do liczby. Najpierw obliczam część: dzielę liczbę przez mianownik i mnożę przez licznik. Potem dodaję obliczoną część do liczby początkowej. Wynik jest większy od liczby początkowej.

Zadanie Powiększ liczbę 48 o jej 1/4.

Obliczam 1/4 z 48: dzielę przez mianownik 4 — 48 : 4 = 12.
Powiększam, czyli dodaję część do liczby: 48 + 12 = 60.
Wynik: 48 powiększone o 1/4 to 60.

Odpowiedź: 48 powiększone o 1/4 to 60.

Przykład 3 Pomniejszanie liczby o jej część

2/3 z 90 = 60

Pomniejszyć liczbę o pewną jej część to odjąć tę część od liczby. Tak jak przy powiększaniu, najpierw obliczam część: dzielę przez mianownik, mnożę przez licznik. Potem odejmuję część od liczby początkowej. Wynik jest mniejszy od liczby początkowej.

Zadanie Pomniejsz liczbę 90 o jej 2/3.

Obliczam 2/3 z 90: dzielę przez mianownik 3 — 90 : 3 = 30, mnożę przez licznik 2 — 30 × 2 = 60.
Pomniejszam, czyli odejmuję część od liczby: 90 − 60 = 30.
Wynik: 90 pomniejszone o 2/3 to 30.

Odpowiedź: 90 pomniejszone o 2/3 to 30.

Przykład 4 Część podana ułamkiem dziesiętnym

3/10 z 200 = 60

Część liczby bywa podana ułamkiem dziesiętnym, na przykład 0,1 albo 0,3. Taki ułamek zamieniam na ułamek zwykły: 0,1 to 1/10, a 0,3 to 3/10. Potem obliczam część i dodaję ją lub odejmuję — dokładnie tak samo jak przy ułamku zwykłym.

Zadanie Powiększ liczbę 200 o jej 0,3.

Zamieniam 0,3 na ułamek zwykły: 0,3 to 3/10.
Obliczam 3/10 z 200: dzielę przez 10 — 200 : 10 = 20, mnożę przez 3 — 20 × 3 = 60.
Powiększam, czyli dodaję: 200 + 60 = 260.
Wynik: 200 powiększone o 0,3 to 260.

Odpowiedź: 200 powiększone o 0,3 to 260.

Przykład 5 Podwyżka i obniżka ceny o część

1/5 z 80 zł = 16 zł

W zadaniach z życia powiększanie i pomniejszanie o część pojawia się jako podwyżka albo obniżka. Podwyżka ceny o pewną część to powiększenie — dodaję część do ceny. Obniżka to pomniejszenie — odejmuję część od ceny. Najpierw obliczam część ceny, potem dodaję ją albo odejmuję.

Zadanie Plecak kosztował 80 zł. Cenę obniżono o 1/5. Ile kosztuje plecak po obniżce?

Obniżka to pomniejszenie — obliczam 1/5 z 80 zł: 80 : 5 = 16 zł.
Odejmuję obniżkę od ceny: 80 zł − 16 zł = 64 zł.
Wynik: plecak po obniżce kosztuje 64 zł.

Odpowiedź: Plecak po obniżce kosztuje 64 zł.

Najczęstsze błędy

Dodawanie lub odejmowanie samego ułamka, np. $60 + \frac{1}{4}$ . Najpierw obliczamy część liczby ( $60 : 4 = 15$ ), dopiero potem ją dodajemy albo odejmujemy.
Podanie samej części jako wyniku. Część to dopiero pierwszy krok: liczba powiększona jest większa od początkowej, a pomniejszona — mniejsza.
Pomylenie podwyżki z obniżką. Podwyżka to powiększenie (dodajemy część ceny), obniżka to pomniejszenie (odejmujemy ją).

Sprawdź się na zadaniach

Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.

Zadanie 1

Oblicz 2/5 z liczby 35.

Zadanie 2

Powiększ liczbę 30 o jej 1/3. Jaka liczba powstała?

Zadanie 3

Pomniejsz liczbę 100 o jej 2/5. Jaka liczba powstała?

Zadanie 4

Powiększ liczbę 150 o jej 0,2. Jaka liczba powstała?

Zadanie 5

Rower kosztował 600 zł. Cenę podwyższono o 1/6. Ile kosztuje rower po podwyżce?

Filmy, które pomogą

Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.

Mniej lub więcej o ułamek liczby Pi-stacja

Jak obliczyć ułamek z liczby? Wyjaśnienie i zadania CO JA LICZĘ

Najczęstsze pytania

Jak powiększyć liczbę o jej część?

Obliczamy część liczby i dodajemy ją do liczby. Na przykład 30 powiększone o $\frac{1}{3}$ : $30 : 3 = 10$ , $30 + 10 = 40$ .

Jak pomniejszyć liczbę o jej część?

Obliczamy część liczby i odejmujemy ją od liczby. Na przykład 50 pomniejszone o $\frac{2}{5}$ : $50 : 5 = 10$ , $10 \times 2 = 20$ , $50 - 20 = 30$ .

Jak obliczyć ułamek z liczby?

Dzielimy liczbę przez mianownik ułamka, a wynik mnożymy przez licznik. Na przykład $\frac{3}{4}$ z 20: $20 : 4 = 5$ , $5 \times 3 = 15$ .

Jak powiększyć liczbę o 0,2?

Zamieniamy ułamek dziesiętny na zwykły: $0{,}2 = \frac{2}{10}$ . Potem liczymy część i dodajemy ją: dla 50 to $50 : 10 \times 2 = 10$ , więc $50 + 10 = 60$ .

Jak obliczyć cenę po obniżce o część?

Obniżka to pomniejszenie: obliczamy część ceny i odejmujemy ją. Kurtka za 120 zł przeceniona o $\frac{1}{4}$ : $120 : 4 = 30$ zł, cena po obniżce $120 - 30 = 90$ zł.

Aktualizacja: 9 października 2026

Powiązane tematy

Wszystkie tematy →

Rozwinięcie dziesiętne ułamka Ułamki zwykłe i dziesiętne Wyznaczanie całości z ułamka Ułamki zwykłe i dziesiętne Zaokrąglanie ułamków dziesiętnych Ułamki zwykłe i dziesiętne Dwumian na dziesiętne Ułamki zwykłe i dziesiętne Dziesiętne na zwykłe Ułamki zwykłe i dziesiętne Porównywanie ułamków Ułamki zwykłe i dziesiętne Skracanie i rozszerzanie ułamków Ułamki zwykłe i dziesiętne Ułamek jako część całości Ułamki zwykłe i dziesiętne

Sprawdź, co już umiesz — zrób darmową diagnozę

Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass — platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.

Zrób darmową diagnozę