Pole koła: P = π·r² (cały zaznaczony obszar wnętrza okręgu)
Koło to figura złożona z okręgu i całego jego wnętrza. Pole kołaP to powierzchnia tego wnętrza — ile centymetrów kwadratowych mieści się „w środku".
Wzór na pole koła
Wzór na pole koła zawiera tę samą liczbę π, co długość okręgu:
P=πr2,
gdzie r to promień. We wzorze podnosimy najpierw promień do kwadratu, a potem mnożymy przez π.
Pole koła ze średnicy
Zamieniamy ją najpierw na promień: r=2d. Dopiero potem podstawiamy do wzoru P=πr2. Próba „podstawienia średnicy zamiast promienia" daje wynik cztery razy za duży — to najczęstszy błąd w tym temacie.
Wynik dokładny i przybliżony
Postać dokładna — zostawiamy π jako symbol, np. P=25π cm do potęgi 2. Tej formy wymagają zadania E8, gdy nie podano przybliżenia π.
Wartość przybliżona — podstawiamy π≈3,14 i mnożymy, np. P≈25⋅3,14=78,5 cm do potęgi 2. Stosujemy, gdy w treści pojawia się „przyjmij π≈3,14".
Jednostki pola koła
Jednostki: pole zawsze wychodzi w jednostkach kwadratowych — cm do potęgi 2, m do potęgi 2, mm do potęgi 2. Jeśli r podane jest w cm, to P wyjdzie w cm do potęgi 2.
Jak sprawdzić wynik
Pole koła jest trochę większe niż 3 razy kwadrat promienia (P≈3,14⋅r2). Jeśli wynik wychodzi mniejszy od r2 albo większy od 4r2 — gdzieś jest błąd (najczęściej brak kwadratu albo pomylony promień ze średnicą).
Przykłady krok po kroku
Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.
Przykład 1 Pole koła z promienia
Mając promień r, pole koła obliczamy ze wzoru P=πr2. Najpierw podnosimy promień do kwadratu (r⋅r), potem mnożymy wynik przez π≈3,14. Wynik podajemy w jednostkach kwadratowych — jeśli r jest w cm, to P jest w cm do potęgi 2.
Zadanie Promień koła wynosi 4 cm. Oblicz pole tego koła, przyjmując π ≈ 3,14.
1Wzór: P = π·r do potęgi 2.
2Podstawiamy r = 4 cm: P = π · 4 do potęgi 2 = π · 16.
3Podstawiamy π ≈ 3,14: P ≈ 3,14 · 16.
4Liczymy: 3,14 · 16 = 50,24.
5Wynik: P ≈ 50,24 cm do potęgi 2 (jednostka kwadratowa, bo r w cm).
Odpowiedź: Pole koła wynosi 50,24 cm do potęgi 2.
Przykład 2 Pole koła ze średnicy
Gdy dana jest średnica d, najpierw wyznaczamy promień: r=2d. Dopiero potem podstawiamy go do wzoru P=πr2. Nigdy nie wolno wstawiać średnicy w miejsce promienia — wynik byłby cztery razy za duży.
Zadanie Średnica koła wynosi 6 cm. Oblicz pole tego koła, przyjmując π ≈ 3,14.
1Wyznaczamy promień: r = d/2 = 6 : 2 = 3 cm.
2Wzór: P = π·r do potęgi 2.
3Podstawiamy r = 3 cm: P = π · 3 do potęgi 2 = π · 9.
4Podstawiamy π ≈ 3,14: P ≈ 3,14 · 9.
5Liczymy: 3,14 · 9 = 28,26. Wynik: P ≈ 28,26 cm do potęgi 2.
Odpowiedź: Pole koła wynosi 28,26 cm do potęgi 2.
Przykład 3 Pole koła w postaci dokładnej (z π)
P = π · 7² = 49π cm²
Gdy w zadaniu nie ma „przyjmij π≈3,14", wynik zostawiamy z symbolem π. Liczymy tylko r2 i zapisujemy odpowiedź w postaci P=(liczba)⋅π. To samo robimy, gdy promień jest podany jako liczba zawierająca π — wtedy po prostu nie przybliżamy.
Zadanie Promień koła wynosi 7 cm. Oblicz pole tego koła. Wynik podaj w postaci dokładnej.
1Wzór: P = π·r do potęgi 2.
2Podstawiamy r = 7 cm: P = π · 7 do potęgi 2.
3Liczymy kwadrat promienia: 7 do potęgi 2 = 49.
4Zapisujemy wynik z π: P = 49π cm do potęgi 2.
5Nie przybliżamy — w treści nie ma „przyjmij π ≈ 3,14”.
Odpowiedź: Pole koła wynosi 49π cm do potęgi 2.
Przykład 4 Pole koła w zadaniu z treścią
W zadaniach z treścią rozpoznajemy, że „powierzchnia", „pole klombu", „kawałek tortu" oznaczają pole koła. Sprawdzamy, czy podany jest promień, czy średnica — w razie potrzeby najpierw liczymy r=d/2. Następnie stosujemy P=πr2. Odpowiadamy w jednostkach z treści zadania (m do potęgi 2, cm do potęgi 2 itd.).
Zadanie Okrągły klomb ma średnicę 4 m. Ile metrów kwadratowych zajmuje ten klomb? Przyjmij π ≈ 3,14.
1Co jest dane: średnica klombu d = 4 m.
2Wyznaczamy promień: r = d/2 = 4 : 2 = 2 m.
3Wzór: P = π·r do potęgi 2.
4Podstawiamy: P = π · 2 do potęgi 2 = π · 4 ≈ 3,14 · 4.
5Liczymy: 3,14 · 4 = 12,56. Wynik: klomb zajmuje 12,56 m do potęgi 2.
Odpowiedź: Klomb zajmuje 12,56 m do potęgi 2.
Najczęstsze błędy
Podstawienie średnicy zamiast promienia — wynik wychodzi cztery razy za duży. Najpierw liczymy r=2d.
Brak kwadratu: π⋅r zamiast πr2. Promień najpierw podnosimy do kwadratu, potem mnożymy przez π.
Zaokrąglanie π, gdy zadanie każe podać wynik dokładny — wtedy zostawiamy np. 49π cm do potęgi 2.
Jednostka bez kwadratu: pole koła podajemy w cm do potęgi 2, m do potęgi 2, mm do potęgi 2, nie w cm.
Sprawdź się na zadaniach
Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.
Zadanie 1
Promień koła wynosi 5 cm. Ile wynosi pole tego koła? Przyjmij π ≈ 3,14.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Podnieś do kwadratu promień 5 cm. Ile to wynosi? → 25
2 Pomnóż wynik (25) przez π ≈ 3,14. Ile wynosi pole koła? → 78,5
Zadanie 2
Średnica koła wynosi 4 cm. Ile wynosi pole tego koła? Przyjmij π ≈ 3,14.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Średnica koła wynosi 4 cm. Oblicz promień tego koła. → 2
2 Promień koła wynosi 2 cm. Oblicz r2 (promień do kwadratu). → 4
3 Oblicz pole koła ze wzoru P=π⋅r2, gdzie r2=4 i π≈3,14. → 12,56
Zadanie 3
Promień koła wynosi 6 cm. Ile wynosi pole tego koła? Wynik podaj w postaci dokładnej.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Podaj promień koła z zadania. → 6
2 Oblicz r2, czyli kwadrat promienia (6 do potęgi 2). → 36
Zadanie 4
Okrągły basen ma promień 5 m. Ile metrów kwadratowych powierzchni zajmuje lustro wody w tym basenie? Przyjmij π ≈ 3,14.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Jaki jest promień basenu? → 5
2 Oblicz r2, czyli 52: → 25
Zadanie egzaminacyjnearkusz CKE · zadanie 37 · 3 pkt
Na okręgu o środku S i promieniu r=10 cm zaznaczono punkty A i B, takie że odcinek AB ma długość 16 cm. Następnie dorysowano odcinki AS i BS (zobacz rysunek).
Oblicz pole zacieniowanej figury. W obliczeniach przyjmij π≈3,14. Zapisz obliczenia.
Najpierw rozwiąż zadanie na kartce, potem porównaj z rozwiązaniem.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Trójkąt ASB jest równoramienny (SA=SB=r=10 cm). Wysokość z S dzieli podstawę AB na połowy po 8 cm; z twierdzenia Pitagorasa liczymy wysokość. h2=102−82=36,h=6cm
2 Pole trójkąta ASB: P△=21⋅16⋅6=48cm2
3 Pole koła o promieniu 10 cm: Pk≈3,14⋅102=314cm2
4 Zacieniowana figura to koło bez trójkąta. P=314−48=266cm2
Filmy, które pomogą
Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.
Pole koła — Koło i okrągPi-stacja
Pole koła — wzór P = πr²MATMAG
Pole koła — egzamin ósmoklasistyMatematyka — klasa 8 SP
Najczęstsze pytania
Jaki jest wzór na pole koła?
P=πr2, gdzie r to promień. Najpierw podnosimy promień do kwadratu, a potem mnożymy przez π.
Jak obliczyć pole okręgu?
Okrąg to sam brzeg koła — gdy w zadaniu albo w wyszukiwarce pada „pole okręgu”, chodzi o pole koła: P=πr2. Długość brzegu to długość okręgu, L=2πr.
Jak obliczyć pole koła, gdy znam średnicę?
Najpierw dzielimy średnicę przez 2, żeby dostać promień: r=2d. Dopiero ten promień podstawiamy do wzoru P=πr2. Podstawienie samej średnicy daje wynik cztery razy za duży.
Kiedy zostawić π w wyniku, a kiedy liczyć z 3,14?
Gdy zadanie nie podaje przybliżenia, zostawiamy π jako symbol, np. P=25π cm do potęgi 2. Gdy w treści jest „przyjmij π≈3,14”, mnożymy: 25⋅3,14=78,5 cm do potęgi 2.
W jakich jednostkach podaje się pole koła?
W jednostkach kwadratowych: cm do potęgi 2, m do potęgi 2, mm do potęgi 2. Jeśli promień jest w centymetrach, pole wychodzi w centymetrach kwadratowych.
Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass —
platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które
tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik
i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.