Kwadraty i sześciany ułamków — potęgowanie krok po kroku
Ułamek podnosimy do kwadratu lub sześcianu, potęgując osobno licznik i osobno mianownik: (32)2=94, (32)3=278. Liczbę mieszaną najpierw zamieniamy na ułamek niewłaściwy.
Kwadrat liczby to ta liczba pomnożona przez siebie, a sześcian — pomnożona przez siebie trzy razy. Ułamek podnosisz do potęgi, potęgując osobno licznik i osobno mianownik.
(32)2=3×32×2=94
(32)3=3×3×32×2×2=278
Liczby mieszane i ułamki dziesiętne
Liczbę mieszaną najpierw zamień na ułamek niewłaściwy, potem potęguj. Ułamek dziesiętny mnożysz przez siebie tak jak każdą liczbę dziesiętną.
Przykłady krok po kroku
Każdy przykład to inny typ zadania z tego tematu: najpierw sposób, potem zadanie rozwiązane krok po kroku.
Przykład 1 Kwadrat ułamka zwykłego
9/16 — kwadrat ułamka 3/4
Kwadrat ułamka to ułamek pomnożony przez siebie. Potęguję go osobno: licznik mnożę przez siebie i mianownik mnożę przez siebie. Wynik to nowy ułamek. Cały ułamek bierzemy w nawias — do kwadratu podnoszę i licznik, i mianownik, nie sam licznik.
Zadanie Oblicz kwadrat ułamka 3/4.
1Kwadrat to mnożenie ułamka przez siebie: 3/4 × 3/4.
2Licznik podnoszę do kwadratu: 3 × 3 = 9.
3Mianownik podnoszę do kwadratu: 4 × 4 = 16.
4Wynik to ułamek 9/16.
Odpowiedź: Kwadrat ułamka 3/4 to 9/16.
Przykład 2 Sześcian ułamka zwykłego
1/8 — sześcian ułamka 1/2
Sześcian ułamka to ułamek pomnożony przez siebie trzy razy. Licznik mnożę przez siebie trzy razy, a mianownik mnożę przez siebie trzy razy. Otrzymane liczby tworzą nowy ułamek.
Zadanie Oblicz sześcian ułamka 1/2.
1Sześcian to mnożenie ułamka przez siebie trzy razy: 1/2 × 1/2 × 1/2.
2Licznik: 1 × 1 × 1 = 1.
3Mianownik: 2 × 2 × 2 = 8.
4Wynik to ułamek 1/8.
Odpowiedź: Sześcian ułamka 1/2 to 1/8.
Przykład 3 Kwadrat liczby mieszanej
9/4 = 2 1/4 — kwadrat liczby 1 1/2
Aby obliczyć kwadrat liczby mieszanej, najpierw zamieniam ją na ułamek niewłaściwy: liczba mieszana → ułamek niewłaściwy. Potem podnoszę do kwadratu zwykłym sposobem: licznik do potęgi 2 / mianownik do potęgi 2. Wynik mogę przedstawić z powrotem jako liczbę mieszaną.
2Podnoszę do kwadratu: (3/2) do potęgi 2 = 3 do potęgi 2/2 do potęgi 2 = 9/4.
3Zamieniam wynik na liczbę mieszaną: 9/4 = 2 1/4.
Odpowiedź: Kwadrat liczby 1 1/2 to 9/4, czyli 2 1/4.
Przykład 4 Sześcian liczby mieszanej
Aby obliczyć sześcian liczby mieszanej, najpierw zamieniam ją na ułamek niewłaściwy. Potem podnoszę do sześcianu: licznik do potęgi 3 / mianownik do potęgi 3. Wynik mogę zostawić jako ułamek niewłaściwy lub zapisać jako liczbę mieszaną.
2Podnoszę do sześcianu: (3/2) do potęgi 3 = 3 do potęgi 3/2 do potęgi 3 = 27/8.
3Zamieniam wynik na liczbę mieszaną: 27/8 = 3 3/8.
Odpowiedź: Sześcian liczby 1 1/2 to 27/8, czyli 3 3/8.
Przykład 5 Kwadrat ułamka dziesiętnego
Aby obliczyć kwadrat ułamka dziesiętnego, mnożę go przez siebie zwykłym mnożeniem pisemnym lub w pamięci. Przy mnożeniu pamiętam: liczba miejsc po przecinku w wyniku = SUMA miejsc po przecinku w obu czynnikach. Dla kwadratu to po prostu 2 × liczba miejsc oryginału.
Zadanie Oblicz kwadrat liczby 0,3.
10,3 ma 1 miejsce po przecinku → wynik będzie mieć 2 miejsca.
2Mnożę cyfry znaczące: 3 × 3 = 9.
3Wstawiam przecinek tak, by były 2 miejsca: 0,09.
4Wynik: 0,3 do potęgi 2 = 0,09.
Odpowiedź: Kwadrat liczby 0,3 to 0,09.
Przykład 6 Sześcian ułamka dziesiętnego
Aby obliczyć sześcian ułamka dziesiętnego, mnożę go trzykrotnie przez siebie. Liczba miejsc po przecinku w wyniku = 3 × liczba miejsc po przecinku oryginału. Dlatego sześcian liczby z jednym miejscem (np. 0,1) ma 3 miejsca, a z dwoma (0,02) — aż 6 miejsc po przecinku.
Zadanie Oblicz sześcian liczby 0,2.
10,2 ma 1 miejsce po przecinku → wynik będzie mieć 3 miejsca.
2Mnożę cyfry znaczące: 2 × 2 × 2 = 8.
3Wstawiam przecinek tak, by były 3 miejsca: 0,008.
4Wynik: 0,2 do potęgi 3 = 0,008.
Odpowiedź: Sześcian liczby 0,2 to 0,008.
Najczęstsze błędy
Podniesienie do kwadratu samego licznika: (53)2 to nie 59, tylko 259 — potęgujemy i licznik, i mianownik.
Potęgowanie liczby mieszanej bez zamiany na ułamek niewłaściwy. Najpierw 131=34, potem (34)2=916.
Za mało miejsc po przecinku: 0,72=0,49, nie 4,9. Kwadrat ma dwa razy więcej miejsc po przecinku niż podstawa, a sześcian — trzy razy więcej.
Sprawdź się na zadaniach
Rozwiąż samodzielnie, a potem sprawdź odpowiedź i rozwiązanie krok po kroku.
Zadanie 1
Oblicz kwadrat ułamka 2/3.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Podnieś licznik ułamka 32 do kwadratu. Ile wynosi 22? → 4
2 Podnieś mianownik ułamka 32 do kwadratu. Ile wynosi 32? → 9
Zadanie 2
Oblicz sześcian ułamka 2/3.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Sześcian ułamka 32 to 32×32×32. Najpierw oblicz licznik: 23=? → 8
2 Teraz oblicz mianownik: 33=? → 27
Zadanie 3
Oblicz kwadrat liczby mieszanej 1 1/3.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Zamień liczbę mieszaną 131 na ułamek niewłaściwy. Ile wynosi licznik tego ułamka? → 4
2 Podnieś ułamek 34 do kwadratu. Ile wynosi licznik wyniku, czyli 42? → 16
3 Masz ułamek 916. Zamień go na liczbę mieszaną — ile wynosi część całkowita? → 1
Zadanie 4
Oblicz sześcian liczby mieszanej 1 1/5.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Zamień liczbę mieszaną 151 na ułamek niewłaściwy. Ile wynosi licznik tego ułamka (mianownik to 5)? → 6
2 Podnieś ułamek 56 do sześcianu. Ile wynosi licznik wyniku, czyli 63? → 216
3 Ile wynosi mianownik wyniku, czyli 53? → 125
Zadanie 5
Oblicz kwadrat liczby 0,2.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Oblicz 102×102. Ile wynosi licznik wyniku (licznik × licznik)? → 4
2 Ile wynosi mianownik iloczynu 102×102 (mianownik × mianownik)? → 100
Zadanie 6
Oblicz sześcian liczby 0,1.
Rozwiązanie krok po kroku
1 Ile wynosi 0,1×0,1? → 0,01
2 Ile wynosi 0,01×0,1? (To wynik poprzedniego kroku pomnożony jeszcze raz przez 0,1, czyli pełny sześcian.) → 0,001
Filmy, które pomogą
Krótkie wytłumaczenia z różnych kanałów.
Kwadrat i sześcian ułamków zwykłych i liczb mieszanychPi-stacja
Potęga — kwadrat i sześcianMATMAG
Najczęstsze pytania
Jak podnieść ułamek do kwadratu?
Licznik mnożymy przez siebie i mianownik mnożymy przez siebie: (52)2=5×52×2=254.
Jak obliczyć sześcian ułamka?
Licznik i mianownik mnożymy przez siebie trzy razy: (32)3=3×3×32×2×2=278.
Jak podnieść do kwadratu liczbę mieszaną?
Najpierw zamieniamy ją na ułamek niewłaściwy, potem potęgujemy: (221)2=(25)2=425=641.
Ile miejsc po przecinku ma kwadrat ułamka dziesiętnego?
Dwa razy więcej niż sama liczba, a sześcian — trzy razy więcej: 0,12=0,01, 0,13=0,001.
Diagnoza jest bezpłatna, a na start wystarczą imię i klasa — bez adresu e-mail. To test w Compass —
platformie diagnostyczno-adaptacyjnej z AI (35 pytań, zwykle 15–30 minut), który pokaże, które
tematy egzaminu ósmoklasisty już umiesz, a które trzeba powtórzyć. E-mail podajesz po teście, jeśli chcesz zapisać wynik
i dostać lekcje i zadania dobrane do niego.